Adam Mickiewicz: Czy Oblał Klasę?", "kategoria": "Biografia

Adam Mickiewicz – postać symboliczna dla polskiej kultury i literatury – budzi niezmiennie wiele pytań i ciekawości. Jeden z częściej powracających mitów, a może raczej niedopowiedzeń, dotyczy jego szkolnych lat. Czy autor „Pana Tadeusza” naprawdę miał problemy z nauką i powtarzał klasy? Odpowiedź na to pytanie, choć prosta, otwiera drzwi do głębszego zrozumienia jego młodości, wyzwań, z jakimi się mierzył, oraz wpływu, jaki te doświadczenia miały na jego późniejsze życie i twórczość.

Tak, to prawda. Adam Mickiewicz, pomimo swojego niewątpliwego geniuszu i późniejszych sukcesów, powtarzał klasy w szkole. Było to wynikiem nie tyle braku zdolności, co raczej słabego zdrowia, które towarzyszyło mu przez część dzieciństwa i młodości. Ta informacja rzuca nowe światło na obraz wieszcza, czyniąc go postacią bardziej ludzką i złożoną, daleką od wyidealizowanego pomnika.

Dzieciństwo i Rodzinne Korzenie Wieszcza

Adam Mickiewicz przyszedł na świat 24 grudnia 1798 roku. O zaszczytne miano jego miejsca urodzenia ubiegają się Zaosie i Nowogródek, a rodzinna legenda głosi, że przyszedł na świat w karczmie, w połowie drogi między tymi, oddalonymi od siebie o 40 km, miejscowościami. Bez względu na dokładne miejsce, jego dzieciństwo upłynęło na pięknej, nadniemeńskiej ziemi nowogródzkiej, pośród gęstych lasów i malowniczych jezior, w tym słynnego Świtezi. To właśnie tu, wśród ludu, którego legendy, baśnie i pieśni głęboko zapadły mu w pamięć, kształtowała się jego wrażliwość i wyobraźnia, co miało ogromny wpływ na jego późniejszą twórczość. Urok tej ojczystej ziemi, jej dziewiczy krajobraz, na zawsze splotły się z jego poezją, stając się jej nieodłącznym elementem.

Rodzice Adama, Mikołaj Mickiewicz i Barbara z domu Majewska, tworzyli skromny dom, w którym panowała atmosfera wzajemnej miłości, szacunku i pracowitości. Ojciec, były żołnierz kościuszkowski, wychowywał swoich synów w duchu gorącego patriotyzmu, w kulcie Naczelnika Tadeusza Kościuszki, a także w tradycjach wolnościowych i demokratycznych haseł insurekcji. Adam miał czterech braci: Franciszka, Aleksandra, Jerzego i Antoniego, który zmarł w wieku zaledwie pięciu lat. Rodzina Mickiewiczów nie należała do bogatych. Dwór w odziedziczonym na krótko Zaosiu, gdzie przez pewien czas przebywała pani Barbara z dziećmi, nie prezentował się okazale. W Nowogródku wynajmowali mieszkanie, a ich późniejszy dworek, jak głosiły sprzeczne relacje, został prawdopodobnie zbudowany za pieniądze aptekarza, który miał w nim swoją aptekę, i był zajmowany tylko częściowo. Z matką Adam był silnie związany emocjonalnie. Była dla niego najważniejszą osobą na świecie – wychowywała go w sposób pobłażliwy i łagodny. To ona wychowywała go po śmierci ojca, a jej wspomnienie towarzyszyło mu po jej odejściu: „Matka to moja i udręczenie największe, i cała osłoda, cała pociecha!”

Szkolne Lata Adama Mickiewicza: Mity i Fakty

W latach 1807-1815 Adaś uczęszczał do szkoły powiatowej prowadzonej przez dominikanów w Nowogródku. Szkoła ta, choć opierała się na programach Komisji Edukacji Narodowej, była typową placówką tamtych czasów. Mickiewicz uczył się dobrze, ale jego świadectwa nie były „szczególnie błyszczące”. Kluczową informacją, często pomijaną w popularnych biografiach, jest fakt, że Adam był słabego zdrowia i wiele chorował. To właśnie z tego powodu, a nie z braku intelektu czy lenistwa, powtarzał trzecią i piątą klasę. Ten aspekt jego młodości pokazuje, że nawet wielcy geniusze zmagają się z prozaicznymi problemami, takimi jak choroba, które mogą wpływać na ich edukacyjną ścieżkę. Mimo tych trudności, jego zdolności literackie zaczęły ujawniać się już w tym okresie.

Pierwsze Próby Poetyckie i Wpływ Otoczenia

Już w szkole powiatowej młody Adam podjął pierwsze próby poetyckie. Mając zaledwie jedenaście lat, zaczął pisać wiersze, co zresztą należało wtedy do programu nauczania – nauczyciel retoryki i poezji często kazał uczniom układać bajeczki i epigramaty. Jak wspominał jego młodszy brat Aleksander, Adamowe utwory z tamtego okresu nie wyróżniały się niczym szczególnym. Jednak w roku 1811 stworzył swój pierwszy ważniejszy, satyryczny wiersz o pożarze Nowogródka, co świadczyło o rosnącej świadomości literackiej i umiejętności obserwacji otaczającej go rzeczywistości. W młodości Adam był również świadkiem ważnych wydarzeń historycznych. Latem 1812 roku na Litwę wkroczyły, w drodze na Moskwę, wojska Napoleona. W Nowogródku gościł nawet król westfalski Hieronim, który w miasteczku świętował rocznicę swoich urodzin, co dla prowincjonalnego Nowogródka było wydarzeniem niezwykłej rangi. Od wczesnego dzieciństwa Mickiewicz był pod wrażeniem krajobrazu nowogródzkiego, co miało ogromny wpływ na jego późniejszą twórczość. Ważne były również kontakty ze zwykłymi mieszkańcami Nowogródka. To wtedy Mickiewicz nauczył się szanować ludzi, niezależnie od ich pochodzenia i statusu majątkowego, co przełożyło się na głęboki humanizm w jego dziełach.

Mickiewicz i Miłość: Legenda Maryli

Wakacje uniwersyteckie Mickiewicz spędzał poza Wilnem, często w Nowogródku, ale też dużo podróżował. Po raz pierwszy zawitał do majątku Tuhanowicze w 1818 roku na zaproszenie swego przyjaciela Tomasza Zana. Tam poznał Mariannę Wereszczakównę, nazywaną Marylą, która stała się jego wielką miłością i muzą. Prawdziwa miłość do Maryli nie narodziła się od razu. W czasie wakacyjnych spotkań młodzi bardzo przypadli sobie do gustu, dużo rozmawiali i spacerowali. Lecz Maryla była już zaręczona z Wawrzyńcem Puttkamerem. Co ciekawe, Mickiewicz, wbrew późniejszej opowieści, mówiącej o odrzuceniu biednego poety przez bogatą pannę, nigdy oficjalnie nie starał się o jej rękę. W tym czasie wystarczały mu tylko spotkania o północy.

Legenda głosi, że zanim poeta ujrzał Marylę, zakochał się w jej białej sukience, porzuconej na poręczy krzesła. Podobno podczas pierwszej bytności u Wereszczaków, Mickiewicz wszedł wraz z przyjacielem Tomaszem Zanem do pustego domu i zobaczył w pokoju rozłożone do prasowania białe sukienki. Podobną scenę przedstawił później w „Panu Tadeuszu”, a wszystkie piękne, subtelne bohaterki jego utworów ubierają się na biało. Ostatnie spotkanie Mickiewicza z Marylą w Tuhanowiczach miało miejsce latem 1821 roku. Miesiąc później nastąpiło ich spotkanie w Wilnie, które zakończyło się burzliwą kłótnią. Po tym incydencie nie spotkali się już nigdy więcej. Literacka Maryla pozostała do dziś bóstwem polskiego kulturowego mitu, uwieczniona w słynnym wierszu „Do M ***”:

Precz z moich oczu!... posłucham od razu Precz z mego serca!... i serce posłucha, Precz z mej pamięci!... nie... tego rozkazu Moja i twoja pamięć nie posłucha. 

Życie Rodzinne i Wyzwania

W lipcu 1834 roku Mickiewicz donosił swojemu przyjacielowi Odyńcowi: „...żenię się z Celiną (Szymanowską)...I wiele byłoby jeszcze pisać, jak w tych czasach byłem smutny i ciężar życia bardzo mi dusił...”. Ślub odbył się 22 lipca 1834 roku, w 22. urodziny Celiny. Mickiewicz miał wtedy 36 lat i właśnie wydał swój ostatni w życiu duży utwór poetycki. W chwili ożenku był pozbawiony jakichkolwiek stałych źródeł dochodu, żył z dnia na dzień w wynajętym mieszkaniu. Rozpoczęło się małżeństwo, w którym było więcej smutków i trosk niż radości. W podróżnej szkatułce Celina wiozła do Paryża odziedziczoną po matce biżuterię. Był to jej jedyny posag, wielokrotnie zastawiany w lombardzie w trudnych latach małżeńskiego życia, co świadczy o chronicznych problemach finansowych rodziny.

7 września 1835 roku urodziła się Maria Mickiewiczówna, którą Mickiewicz powitał z ogromną radością. Misia, jak ją pieszczotliwie nazywał, była jego ulubienicą. Żyli bardzo skromnie, a sytuacja Mickiewicza stawała się coraz trudniejsza. Stałego, przynoszącego dochód zajęcia nie miał, a praca literacka nie udawała się. Celina spodziewała się drugiego dziecka. 27 czerwca 1838 roku przyszedł na świat pierwszy syn, Władysław – przyszły biograf ojca, który w trosce o nieskazitelny wizerunek rodziców pomijał w swoich publikacjach szereg drażliwych szczegółów, a nawet zniszczył część papierów. Pani Mickiewiczowa zaczęła po tym porodzie coraz wyraźniej chorować nerwowo. Nastąpił ostry atak choroby żony – cierpiała na manię prześladowczą. W roku 1839 Mickiewicz przeniósł się wraz z rodziną do Szwajcarii, gdzie poeta został mianowany profesorem literatury rzymskiej na uniwersytecie w Lozannie. Mimo stabilizacji finansowej, choroba Celiny nawracała. 20 maja 1840 roku urodziła drugą córeczkę – Helenę, a pod koniec października 1840 roku nastąpił nawrót choroby Celiny. Potem przyszło polepszenie, by znów choroba nasiliła się z końcem listopada. W maju 1842 roku Celina urodziła następne dziecko – syna Aleksandra. Bieda i niedostatek były częstym powodem ich kłótni, waśni, złorzeczeń i udręczeń. 7 kwietnia 1845 roku urodziła kolejnego syna – Jana, ochrzczonego pod nieobecność Mickiewicza. Ostatnie dziecko, syn Józef, urodził się 20 grudnia 1850 roku.

Ostatnie Lata i Wieczna Pamięć

Na przełomie sierpnia i września 1853 roku Celina Mickiewiczowa zachorowała. Jak dziś wiemy, była to rozwijająca się choroba nowotworowa. Zmarła 5 marca 1855 roku, pozostawiając Adama z szóstką dzieci. W 1855 roku, zaledwie kilka miesięcy po śmierci żony, Mickiewicz opuścił Paryż. Wyruszył do Turcji, by tam wspólnie z Sadykiem Paszą – Czajkowskim formować polskie oddziały do walki o wolność. Wieczorem 26 listopada 1855 roku Adam Mickiewicz zmarł. Przyczyną śmierci było prawdopodobnie zakażenie cholerą, choć wysuwano też przypuszczenia otrucia, opierając się głównie na tym, że ciało po zgonie nie sczerniało. Ostatnia myśl, ostatnie słowa Mickiewicza skierowane były do dzieci – prosił otaczających go przyjaciół: „Powiedzcie moim dzieciom, niech się zawsze kochają między sobą”.

Zwłoki poety przewiezione do Francji zostały pochowane na polskim cmentarzu w Montmorency w styczniu 1856 roku, obok ekshumowanej z Pere Lachaise żony. Jednak los chciał, by jego szczątki spoczęły w bardziej zaszczytnym miejscu. Przed zbliżającym się stuleciem urodzin, w roku 1890, sprowadzono jego trumnę na Wawel. Została ustawiona opodal trumien królewskich, co było najwyższym uznaniem dla jego szczególnej roli i szczególnej roli jego poezji w życiu narodu, który nie miał swojego państwa, żyjącego pod trzema zaborami. Mickiewicz był znakiem i symbolem jego tożsamości. W 1890 roku prochy Mickiewicza spoczęły w krypcie wawelskiej katedry, obok królów, świadcząc o jego niezrównanym miejscu w historii Polski.

Najważniejsze Daty z Życia Adama Mickiewicza

Często Zadawane Pytania

Czy Adam Mickiewicz powtarzał klasy w szkole?

Tak, Adam Mickiewicz powtarzał trzecią i piątą klasę w szkole powiatowej prowadzonej przez dominikanów w Nowogródku. Główną przyczyną były jego problemy ze zdrowiem i częste choroby, a nie braki w nauce czy zdolnościach.

Gdzie urodził się Adam Mickiewicz?

O zaszczytne miano miejsca urodzenia Adama Mickiewicza ubiegają się Zaosie i Nowogródek. Rodzinna legenda głosi, że przyszedł na świat w karczmie, w połowie drogi między tymi dwiema miejscowościami.

Kim była Maryla Wereszczakówna?

Maryla Wereszczakówna (Marianna Wereszczakówna) była wielką miłością Adama Mickiewicza i jego literacką muzą, uwiecznioną w wielu jego utworach, w tym w słynnym wierszu „Do M ***”. Ich związek był naznaczony przeszkodami, ponieważ Maryla była zaręczona z innym mężczyzną.

Jakie były okoliczności śmierci Adama Mickiewicza?

Adam Mickiewicz zmarł 26 listopada 1855 roku w Stambule (Turcja). Najbardziej prawdopodobną przyczyną śmierci było zakażenie cholerą, choć pojawiały się również spekulacje o otruciu.

Gdzie pochowano Adama Mickiewicza?

Początkowo Adam Mickiewicz został pochowany na polskim cmentarzu w Montmorency we Francji. W 1890 roku, z okazji stulecia jego urodzin, jego prochy zostały uroczyście przeniesione i spoczęły w krypcie wawelskiej katedry w Krakowie, obok królów Polski.

Mickiewicz był zawsze obecny w świadomości narodowej. Był w czasie zaborów, zagrzewał do walki, w czasie pokoju uczył odbudowy. Inspirował poetów, rozmaicie przez nich odczytywany. W kulturze potrzebne są miejsca pewne i trwałe: dzieła i ludzie, jak wzorcowy metr z Sevres, który leży w skarbcu i do którego porównuje się inne miary. Za każdym razem myślimy i mówimy trochę o kimś innym. Najważniejszy jednak jest i pozostanie Mickiewicz – poeta, symbol polskości i wolności, którego dzieła wciąż przemawiają do kolejnych pokoleń.

Zainteresował Cię artykuł Adam Mickiewicz: Czy Oblał Klasę?", "kategoria": "Biografia? Zajrzyj też do kategorii Edukacja, znajdziesz tam więcej podobnych treści!