10/04/2026
Witajcie w Strzelinie, gościnnym dolnośląskim mieście, położonym nad rzeką Oławą, zaledwie 40 kilometrów od tętniącego życiem Wrocławia. To miejsce, gdzie historia splata się z naturą, a nowoczesność harmonijnie współistnieje z wielowiekową tradycją. Strzelin słynie przede wszystkim z doskonałego granitu, wydobywanego w największej kopalni tego kamienia w Europie, co nadaje regionowi unikalny charakter. Przygotujcie się na podróż przez malownicze krajobrazy, śladami dawnych dziejów i niezwykłych opowieści, które czekają na odkrycie na każdym kroku.
Ziemia strzelińska to prawdziwa perła Dolnego Śląska, oferująca różnorodne atrakcje dla każdego – od miłośników aktywnego wypoczynku, przez pasjonatów historii, aż po rodziny szukające relaksu i zabawy. Czy jesteście gotowi, by zanurzyć się w bogactwie tego niezwykłego regionu?
Granitowy Skarb Strzelina
Nie sposób mówić o Strzelinie, nie wspominając o jego najcenniejszym bogactwie – granicie. To właśnie ten kamień ukształtował krajobraz i historię miasta, czyniąc je znanym w całej Europie. Charakterystycznym elementem ziemi strzelińskiej są liczne, choć dziś już nieczynne, kamieniołomy, które tworzą malownicze scenerie, idealne do pieszych wędrówek i rowerowych wycieczek.
Największa Kopalnia Granitu w Europie
Strzelińska kopalnia granitu to prawdziwy gigant. Prowadzi klasyczne wydobycie wgłębne i jest największym tego typu wyrobiskiem na kontynencie. Największy kamieniołom imponuje swoimi rozmiarami: głębokość wynosi 120 metrów, długość 650 metrów, a szerokość 300 metrów. Wydobywany tutaj kamień jest wykorzystywany jako materiał drogowy, brukowy oraz kruszywa, a jego zastosowanie można podziwiać w wielu prestiżowych projektach w Polsce i poza nią. Strzeliński granit posłużył między innymi do odbudowy Mostu Poniatowskiego w Warszawie, budowy Pałacu Kultury i Nauki, pomnika Nike czy pomnika Papieża Jana XXIII we Wrocławiu. W ostatnich latach granit ze Strzelina wykorzystano również przy budowie odcinków autostrad A1 i A4, lotnisk w Pyrzowicach, Balicach i Szymanach, drogi S7 (koło Radomia i Olsztyna), trasy W-Z w Łodzi oraz placu pod Centrum Kongresowym w Krakowie. Obecnie strzelińskim kamieniołomem zarządza spółka Mineral Polska.
Kamienne Ślady Przeszłości i Teraźniejszości
W sercu miasta, tuż przy dworcu kolejowym, znajduje się Park Skalny. To wyjątkowe miejsce, gdzie można podziwiać różnorodne skały wydobywane w okolicach, stanowiące naturalne bogactwo regionu. Park wyposażono w tablice informacyjne oraz specjalne kody QR, które aktywują edukacyjną grę terenową „Znajdź granit strzeliński”. W parku zobaczycie również odrestaurowany wagonik, który niegdyś służył do transportu granitu z kopalni. Pomysłodawcą utworzenia parku była organizacja Geopark Przedgórze Sudeckie, ściśle współpracująca z gminą Strzelin.
Perły Architektury i Świadkowie Historii
Strzelin to miasto przesiąknięte historią, a jego zabytki opowiadają fascynujące historie sprzed wieków. Od romańskich rotund po neogotyckie wille – każdy zakątek kryje coś niezwykłego.
Rotunda św. Gotarda – Świadek Wieków
Obowiązkowym punktem na mapie Strzelina jest XII-wieczna Rotunda św. Gotarda, należąca do najstarszych budowli sakralnych na Śląsku. Wewnątrz kościoła, nazywanego kiedyś „polskim kościołem” (polnische kirche), uwagę zwracają nawy o sklepieniu krzyżowo-żebrowym oraz barokowy nagrobek na północnej ścianie. Zwiedzanie rotundy jest bezpłatne, a dla grup zorganizowanych istnieje możliwość rezerwacji telefonicznej pod numerem 71 392 15 43.
Serce Miasta – Ratusz i Jego Tajemnice
Po zwiedzeniu rotundy warto udać się na Rynek, gdzie króluje wysoka na ponad 70 metrów wieża ratuszowa oraz podziemia odbudowanego niedawno ratusza. Z tarasu widokowego wieży, położonego na wysokości ponad 40 metrów, rozpościera się przepiękna panorama miasta, ziemi strzelińskiej, Wzgórz Niemczańsko-Strzelińskich oraz Równiny Wrocławskiej. Na jednej z kondygnacji wieży ulokowano ekspozycję minerałów, głównie z ziemi strzelińskiej, a także stałą wystawę zdjęć przedwojennego Strzelina i innych materiałów związanych z historią regionu. W starej części wieży mieści się loch głodowy, a na ścianach jednego z pięter znajdziecie unikatowe zapiski i rysunki wykonane przez osadzonych tam skazańców, niektóre pochodzące z XVI wieku. Wstęp na wieżę ratuszową i do piwnic jest nieodpłatny, a terminy zwiedzania publikowane są na profilu FB Centrum Informacji Turystycznej w Strzelinie.
W sąsiedztwie ratusza zobaczycie granitowy stół sędziowski, prawdopodobnie z XV wieku, przy którym przed wiekami publicznie ogłaszano wyroki. To jeden z dwóch ostatnich zachowanych na Dolnym Śląsku stołów sędziowskich. Przy wieży ratuszowej warto również zwrócić uwagę na pomnik strzelca, umieszczony na fontannie – jeden z najbardziej charakterystycznych symboli miasta, odtworzony przez Towarzystwo Wzgórz Strzelińskich po zaginięciu oryginału podczas wojny.
Inne Zabytki Starego Miasta
- Kaplica szpitalna pw. św. Jerzego: Z XIV wieku, mieściła pierwszy strzeliński szpital.
- Baszta prochowa: Ostatnia ocalała baszta z dawnych fortyfikacji miejskich, z XVI-wieczną górną częścią, służyła jako wieża widokowa.
- Ruiny strzelińskiego browaru: Smutne świadectwo zniszczeń z czasów II wojny światowej.
- Zarys dawnej bramy wodnej: Odkryte podczas przebudowy ulicy Wodnej, z tablicą edukacyjną.
- Fotoplastykony: Charakterystyczne drewniane słupki z daszkiem, podarowane miastu przez Honorowego Obywatela Strzelina, Josefa Mohlenkampa, prezentujące przedwojenne widoki miasta.
- Dom Książąt Brzeskich: Okazały obiekt z początku XVII wieku, pełniący różne funkcje, od kwatery księcia brzeskiego po urząd podatkowy i sąd. Niestety, poważnie zniszczony w 1945 r., pozostaje niedostępny dla zwiedzających.
- Kościół pw. Podwyższenia Krzyża św.: Gotycki, zbudowany z lokalnego granitu, z XVIII-wiecznymi rzeźbami i obrazami Jana Józefa Klimy. Zachwyca pięknie utrzymanym przykościelnym ogrodem z pomnikiem Papieża Jana Pawła II.
- Willa Augusta Pietrulli: Efektowny neogotycki budynek z drugiej połowy XIX wieku, obecnie siedziba banku Santander.
- Budynek poczty: Powstały w 1889 r. przy ul. Pocztowej, z charakterystycznymi medalionami z symbolami telegrafu i trąbki pocztyliona.
Wzgórza Strzelińskie – Raj dla Aktywnych
Wzgórza Strzelińskie to prawdziwa gratka dla miłośników aktywnego wypoczynku. Gęsta i dobrze oznakowana sieć ścieżek rowerowych i pieszych zaprasza do odkrywania malowniczych terenów podgórskich, których najwyższym wzniesieniem jest tajemnicze wzgórze Gromnik (393 m n.p.m.).
Szczyty i Szlaki
Obowiązkowym punktem jest wyprawa na Gromnik, najwyżej położony punkt Wzgórz Strzelińskich, z bogatą i fascynującą historią. Na jego szczycie znajdują się pozostałości po średniowiecznym grodzie. Turyści mogą skorzystać z wieży widokowej (godziny otwarcia można sprawdzić na stronie przeworno.pl). Na Gromnik można dotrzeć szlakiem czerwonym ze Strzelina lub szlakiem żółtym z Białego Kościoła.
Warto również wybrać się na Kopę Nowoleską (383 m n.p.m.), położoną około 4,5 km na południowy wschód od Białego Kościoła. U podnóża Kopy Nowoleskiej rozciąga się malownicza miejscowość Nowolesie, z dominującą wieżą neoromańskiego XIX-wiecznego kościoła pod wezwaniem św. Marcina. W ołtarzu świątyni znajduje się obraz Matki Boskiej Różańcowej przeniesiony z kresowego Komarna. Obraz intronizowano w 1957 r., a w 1997 r. kościół uzyskał status Sanktuarium Matki Bożej Różańcowej.
Relaks nad Wodą – Biały Kościół
W sezonie letnim w Białym Kościele działa Ośrodek Wypoczynkowy „Nad Stawami”, położony u zbiegu turystycznych szlaków pieszych i rowerowych. Ośrodek oferuje miejsca noclegowe w 22 nowoczesnych i dobrze wyposażonych domkach letniskowych oraz nowoczesny budynek rekreacyjny z przebieralniami, toaletami i barem. Do dyspozycji gości są punkty gastronomiczne, kąpielisko z modernizowanym basenem napełnianym wodą wodociągową, wypożyczalnia sprzętu wodnego (kajaki i rowery wodne) oraz profesjonalni ratownicy WOPR. Stawy kuszą wędkarzy i miłośników przyrody, oferując możliwość obserwacji bocianów, czapli, łabędzi, dzikich kaczek i gęsi. Biały Kościół jest dobrze skomunikowany z Wrocławiem pociągiem, a na miejscu znajdziecie również sklepy, piekarnię, aptekę, ośrodek zdrowia oraz zabytkowy kościół z kamiennymi płytami nagrobkowymi z XVII i XVIII wieku.
Wodna Rozrywka – Aquapark Granit
Dla miłośników wodnych szaleństw, w Strzelinie przy ulicy Generała Leopolda Okulickiego działa jeden z najnowocześniejszych dolnośląskich krytych pływalni – Aquapark Granit. Na jego terenie znajdziecie basen pływacki o wymiarach 25,00 x 12,50 m oraz basen rekreacyjny z licznymi miejscami masażu wodnego. Obiekt oferuje również jacuzzi, brodzik dla dzieci z parasolem wodnym i zjeżdżalnię o długości 72 m. Uzupełnieniem oferty są profesjonalne szkoły pływania, restauracja, siłownia, sauny (fińska i parowa), gabinet masażu oraz sklep z akcesoriami sportowymi. Aquapark jest oczywiście dostosowany do potrzeb osób niepełnosprawnych.
Tajemnice i Legendy Ziemi Strzelińskiej
Ziemia strzelińska to nie tylko zabytki i przyroda, ale także miejsce pełne legend i niezwykłych historii, które dodają jej uroku.
- Wzgórze Maryjne: Z tym wzniesieniem w Parku Miejskim im. Armii Krajowej wiąże się legenda o założeniu miasta. Żona Bolka I Świdnickiego, który w 1292 r. nadał Strzelinowi prawa miejskie, miała wypuścić ze szczytu wzgórza strzałę, a w miejscu, gdzie spadła, miał powstać ratusz miejski. Dziś na szczycie wzgórza działa Hotel Maria, oferujący pyszną kawę i lokalne przysmaki.
- Paul Ehrlich: W centrum miasta, na skwerze nieopodal ronda, stoi kamienne popiersie Paula Ehrlicha, laureata Nagrody Nobla, twórcy podstaw chemioterapii, który urodził się w Strzelinie.
- „Marienstein”: W lesie za Gębczycami, nieopodal zalanego wyrobiska (tzw. „Szamotki”), gdzie kiedyś wydobywano kaolin, warto zboczyć z żółtego szlaku, by zobaczyć tajemniczą granitową skałkę. Uważny obserwator dostrzeże na niej wyryte napisy i ślady prób obróbki – prawdopodobnie już w średniowieczu próbowano rozbić skałę na cele budowlane, lecz z nieznanych przyczyn tego zaniechano.
- Cygański Kamień: Między Gromnikiem a Miecznikiem znajdziecie unikalny granitowy zabytek z XIV-XV w. – kamienny krzyż zwany Cygańskim Kamieniem. Legenda głosi, że postawili go miejscowi Cygan, pokutując za zamordowanie dziecka. Byłby to jedyny na Dolnym Śląsku krzyż kamienny mający związek z Cyganami i jedyny krzyż pojednania, wyryty w skale bez dalszej obróbki.
- „Diabelska Kręgielnia”: Na wschodnich stokach Gromnika, powyżej miejscowości Samborowiczki, napotkamy charakterystyczny system wąwozów i parowów. Z tym miejscem wiąże się interesująca lokalna legenda o diable grającym w kręgle.
Okolice Strzelina: Szersze Spojrzenie
Podróżując po ziemi strzelińskiej, warto rozszerzyć swoją wyprawę o atrakcje w okolicznych gminach, które również mają wiele do zaoferowania.
Gmina Ziębice – Historia i Przyroda
W gminie Ziębice nie brakuje interesujących zabytków oraz dobrze oznakowanych tras pieszych i rowerowych. Jedną z najbardziej rozpoznawalnych atrakcji jest Źródło Cyryla, zlokalizowane na terenie Lasu Miejskiego, przy czerwonym szlaku turystycznym z Ziębic na górę Gromnik. Źródełko, wypływające na wysokości 225 m n.p.m. z kamiennego muru oporowego z rzeźbioną konchą, jest popularnym miejscem spacerów. Legenda głosi, że to król Bolesław Chrobry, w drodze do Czech, nakazał ochrzcić okolicznych mieszkańców i wznieść na wzgórzu zamek oraz klasztor, co dało początek miastu Ziębice.
Henryków – Perła Cysterskiego Szlaku
Drugim obowiązkowym punktem wyprawy na ziemię ziębicką jest wspaniały zespół klasztorny w Henrykowie – dawna siedziba opactwa cystersów. To wybitne barokowe dzieło, leżące na Szlaku Cysterskim, jest prawdziwym magnesem na turystów. Henryków słynie również z tzw. „Księgi Henrykowskiej”, w której utrwalono słynne słowa, uznawane za pierwsze zapisane zdanie w języku polskim – „day ut ia pobrusa a ty poziwai” (daj teraz ja pomielę, a ty odpocznij). Księga jest cennym dokumentem historycznym, prawniczym i językowym.
Geologiczne Rarytasy w Jegłowej i Krzywinie
W okolicach Jegłowej i Krzywiny można znaleźć kryształ górski, który będzie świetną pamiątką z wyprawy po Wzgórzach Strzelińskich. Kryształy łatwo zdobyć np. przy Skałce Goethego, położonej na północnym krańcu Krzywiny. Występuje tu także tzw. kwarcyt daktylowy, będący jedną z największych osobliwości skalnych Śląska. Tutejszy kwarcyt podziwiał wybitny niemiecki poeta Johann Wolfgang Goethe, który w sierpniu 1790 roku odwiedził miejscową kopalnię. Turyści bardzo chętnie zaglądają również do malowniczego i obecnie nieczynnego wyrobiska kwarcytu w Jegłowej, gdzie również można znaleźć kryształy górskie i inne geologiczne atrakcje.
Łowisko w Kaszówce
Dla tych, którzy preferują odpoczynek z wędką, czeka komercyjne łowisko zlokalizowane w Kaszówce. Można tutaj zapolować między innymi na amura lub karpia. Warto podkreślić, że jest to jedyne takie łowisko na ziemi strzelińskiej.
Praktyczne Wskazówki dla Podróżnych
Strzelin jest świetnie skomunikowany z Wrocławiem dzięki linii kolejowej oraz drodze wojewódzkiej 395. Dojazd pociągiem lub samochodem zajmuje około 40 minut, a liczba pociągów łączących Strzelin ze stolicą Dolnego Śląska znacząco wzrosła. Na turystów i gości odwiedzających miasto i gminę Strzelin czeka dobrze rozwinięta baza gastronomiczna i noclegowa.
Aplikacja Wrota Regionu
Zachęcamy do skorzystania z aplikacji „Wrota Regionu”, w której oprócz opisów strzelińskich zabytków, dostępne są gry miejskie oraz opisy najważniejszych wydarzeń w regionie i gotowe trasy wycieczkowe. Gra terenowa to połączenie spaceru po mieście z poznawaniem historii i rozwiązywaniem różnego rodzaju zagadek. Obecnie na terenie Strzelina dostępne są dwie gry miejskie:
- Od strzelińskiego rynku przez dawną miejską bramę
- Jakiż to noblista jest ze Strzelinem związany
Projekt „Wrota Regionu” obejmuje swoim zasięgiem kilkanaście gmin skupionych w Lokalnych Grupach Działania, w tym LGD Lider A4, LGD Gromnik oraz LGD Ślężanie, które wspólnie promują ten fascynujący region.
Najczęściej Zadawane Pytania (FAQ)
Z czego słynie Strzelin?
Strzelin słynie przede wszystkim z największej kopalni granitu w Europie, a także z bogatej historii i malowniczych Wzgórz Strzelińskich. Jest to miasto z licznymi zabytkami i atrakcjami przyrodniczymi.
Jakie są główne atrakcje turystyczne w Strzelinie?
Do głównych atrakcji należą: Rotunda św. Gotarda, wieża ratuszowa z punktem widokowym, Park Skalny, Aquapark Granit, a także liczne zabytkowe kościoły i budowle w centrum miasta. W okolicach warto odwiedzić Gromnik i Ośrodek Wypoczynkowy „Nad Stawami” w Białym Kościele.
Czy Strzelin jest dobrze skomunikowany z Wrocławiem?
Tak, Strzelin jest świetnie skomunikowany z Wrocławiem zarówno koleją, jak i drogą wojewódzką 395. Dojazd zajmuje około 40 minut, a liczba połączeń kolejowych jest duża.
Czy w Strzelinie znajdę nocleg i gastronomię?
Tak, miasto i gmina Strzelin dysponują dobrze rozwiniętą bazą gastronomiczną i noclegową, oferującą różnorodne opcje dla turystów.
Czy w Strzelinie są dostępne atrakcje dla dzieci?
Oczywiście! Aquapark Granit oferuje brodzik dla dzieci i zjeżdżalnię. Ośrodek Wypoczynkowy „Nad Stawami” w Białym Kościele również posiada basen dla młodszych gości, a Park Skalny oferuje edukacyjną grę terenową z kodami QR.
Podsumowanie
Strzelin i jego okolice to region pełen kontrastów i niespodzianek, gdzie potęga granitu łączy się z delikatnością natury, a ślady dawnych wieków współistnieją z nowoczesnymi udogodnieniami. Niezależnie od tego, czy szukacie aktywnego wypoczynku na szlakach Wzgórz Strzelińskich, czy pragniecie zanurzyć się w bogatej historii i legendach, Strzelin z pewnością Was oczaruje. Zapraszamy do odkrywania tego niezwykłego zakątka Dolnego Śląska!
Zainteresował Cię artykuł Strzelin: Granitowe Serce Dolnego Śląska? Zajrzyj też do kategorii Edukacja, znajdziesz tam więcej podobnych treści!