Świętochłowice: Miasto w Sercu Śląska

Świętochłowice, miasto położone w sercu Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego, to miejsce o niezwykłej historii, dynamicznym rozwoju i wyjątkowej specyfice. Często zadajemy sobie pytania o jego demografię, gospodarkę czy codzienne życie. W tym artykule zagłębimy się w kluczowe aspekty funkcjonowania Świętochłowic, od liczby mieszkańców, przez bogatą przeszłość, aż po współczesne wyzwania i perspektywy rozwoju. Przygotuj się na podróż po jednym z najbardziej fascynujących miast Śląska, które mimo niewielkiej powierzchni, odgrywa znaczącą rolę w regionie.

Ile Mieszkańców Ma Świętochłowice?

Jednym z najczęściej zadawanych pytań dotyczących Świętochłowic jest kwestia liczby jego mieszkańców. Według danych z 31 grudnia 2021 roku, Świętochłowice zamieszkiwało 46 112 osób. Ta liczba plasuje miasto na 88. lokacie w kraju pod względem zaludnienia. Co jednak wyróżnia Świętochłowice na tle innych polskich miast, to niezwykle wysoka gęstość zaludnienia. Na każdy kilometr kwadratowy przypadało wówczas aż 3467 osób, co czyni Świętochłowice jednym z najgęściej zaludnionych miast nie tylko w Polsce, ale i w całej Europie. Ta specyfika wynika bezpośrednio z historii i intensywnego uprzemysłowienia regionu, które miało miejsce na przestrzeni wieków, szczególnie w związku z wydobyciem węgla.

Geografia i Położenie Świętochłowic

Świętochłowice to miasto o niewielkiej powierzchni, wynoszącej zaledwie 13,3 km², co daje mu 65. lokatę w kraju pod względem obszaru. Mimo to, jego strategiczne położenie w centrum Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego jest niezaprzeczalnym atutem. Miasto graniczy od północy z Bytomiem, od zachodu i południowego zachodu z Rudą Śląską, a od wschodu i południowego wschodu z Chorzowem. Przez Świętochłowice przepływa rzeka Rawa, będąca ważnym elementem lokalnego krajobrazu. Rozciągłość miasta w kierunku południkowym wynosi około 6 km, natomiast w kierunku równoleżnikowym około 3,7 km. Całkowita długość granic administracyjnych Świętochłowic to 23,2 km. Kompaktowy charakter miasta i jego centralne umiejscowienie w aglomeracji śląskiej sprzyjają rozwojowi i integracji z sąsiednimi ośrodkami.

Historia Miasta: Od Wczesnych Wzmianek po Współczesność

Historia Świętochłowic jest długa i burzliwa, sięgająca wczesnego średniowiecza. Pierwsza oficjalna wzmianka o Świętochłowicach pochodzi z 25 maja 1313 roku. Warto jednak zaznaczyć, że istnieją wcześniejsze zapisy dotyczące dzisiejszej dzielnicy miasta – Chropaczowa, datowane na 21 lipca 1295 roku. Na przestrzeni wieków właściciele Świętochłowic zmieniali się bardzo często, co świadczy o dynamicznym charakterze tego obszaru.

Początki Przemysłu i Wiek XIX

Kluczowym momentem w historii Świętochłowic było odkrycie pokładów węgla, które zadecydowało o bardzo wczesnym i intensywnym rozwoju górnictwa. Poszukiwania węgla rozpoczęły się już na początku lat 20. XIX wieku. W 1825 roku firma „Spadkobiercy Gieschego” uruchomiła na terenie Lipin pierwszą kopalnię, nazwaną „Król Saul”. To wydarzenie zapoczątkowało erę industrializacji, która na zawsze zmieniła oblicze miasta, czyniąc je ważnym ośrodkiem przemysłowym. Pierwsze kopalnie pojawiły się w Świętochłowicach już w 1826 roku, a huty w 1830 roku, co jeszcze bardziej zintensyfikowało rozwój przemysłowy.

Tragiczne Lata II Wojny Światowej i Okres Powojenny

Wrzesień 1939 roku, choć nie przyniósł poważniejszych działań wojennych bezpośrednio w mieście, zapoczątkował trudny okres okupacji. Zajęcie Świętochłowic przez Wehrmacht nastąpiło w nocy z 2 na 3 września. Niestety, na terenie miejscowości powstały filie obozów koncentracyjnych. Najbardziej znanym i tragicznym przykładem był utworzony w 1943 roku podobóz KL Eintrachthütte w dzielnicy Zgoda. Był to filia obozu KL Auschwitz, gdzie zginęło kilkuset więźniów.

27 stycznia 1945 roku Świętochłowice zostały zajęte przez Armię Czerwoną. Natychmiast po wyzwoleniu miasta ponownie otwarto Obóz Zgoda, tym razem jako obóz pracy dla ludności cywilnej, głównie Niemców i Ślązaków. Komendantami obozu zostali Aleksy Krut i Salomon Morel. W ciągu zaledwie 300 dni istnienia tego powojennego obozu zmarło lub zostało zamęczonych do 2500 przetrzymywanych osób, co stanowi jedną z najtragiczniejszych kart w historii miasta. Obóz zlikwidowano 16 listopada 1945 roku. Do 1946 roku Świętochłowice pełniły funkcję siedziby wiejskiej gminy.

Pochodzenie Nazwy Miasta

Nazwa „Świętochłowice” budzi wiele ciekawości, a jej pochodzenie owiane jest kilkoma hipotezami. Jedna z nich odwołuje się do „świętego gaju”, który miał się tu znajdować jeszcze przed XI wiekiem. W tym gaju pogańscy mieszkańcy mieli składać ofiary swoim bogom. Inna hipoteza wskazuje na związek z imieniem słowiańskiego boga Świętowita. Jeszcze inna teoria sugeruje, że nazwa pochodzi od słowiańskiego imienia Świętosław, lub jego odmian, takich jak Świętochel czy Świętochla, które mogło należeć do pierwszego właściciela osady. W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie Śląska, wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie, wieś występuje zarówno pod polską nazwą Swientochlowic, jak i niemiecką Schwientochlowitz, co świadczy o długiej tradycji nazewniczej.

Gospodarka i Przemysł Świętochłowic

Świętochłowice, przez dziesięciolecia silnie związane z przemysłem ciężkim, przeszły znaczące zmiany gospodarcze. Proces restrukturyzacji przemysłu górniczego doprowadził do jego upadku na tym terenie, jednak przemysł hutniczy wciąż istnieje i odgrywa ważną rolę. Przykładem jest historyczna Huta Florian, która działa do dziś, choć Huta Silesia zachowała jedynie zachodnią część swojego kompleksu.

Współczesny Krajobraz Gospodarczy

Obecnie, gospodarka Świętochłowic jest znacznie bardziej zdywersyfikowana. Na terenie miasta z powodzeniem funkcjonuje kilkanaście firm z udziałem kapitału zagranicznego, co świadczy o jego atrakcyjności inwestycyjnej. Wśród nich wymienić można fabrykę kosmetyków „Pollena-Malwa”, fabrykę opon Michelin, fabrykę silników Volvo, a także jedną z większych w Polsce firm spedycyjnych – „Delta Trans”. Ważnym elementem jest również platforma logistyczna Yves Rocher – Polska oraz wiele innych mniejszych firm, takich jak „Veldus” czy „Tyco Waterworks”.

Perspektywy rozwoju gospodarczego są obiecujące. W niedalekiej przyszłości planowane jest powstanie Centrum Kapitałowego oraz wytwórni ciastek „Lambertz”. Dodatkowo, wspólnie z Rudą Śląską, stworzono Śląski Park Przemysłowy, mający na celu przyciąganie kolejnych inwestorów. Dobre umiejscowienie Świętochłowic w centrum GOP stanowi doskonałą możliwość tworzenia nowych przedsiębiorstw, wykorzystując dostępność siły roboczej i dogodne połączenia komunikacyjne.

Handel, Usługi i Rynek Pracy

Sektor handlowo-usługowy w Świętochłowicach jest dobrze rozwinięty, z licznymi supermarketami, takimi jak Lidl, Biedronka, Netto czy Dino, zapewniającymi mieszkańcom dostęp do szerokiej gamy produktów. Handel i usługi są obsługiwane przez rozbudowaną sieć placówek spółdzielczych oraz prywatnych. Kilkadziesiąt zakładów rzemieślniczych z różnych branż świadczy podstawowe usługi dla ludności. Ponadto, na terenie miasta znajduje się 8 filii lub oddziałów różnych banków, które zapewniają kompleksową obsługę finansową zarówno podmiotom gospodarczym, jak i mieszkańcom.

Procesy restrukturyzacji górnictwa i hutnictwa początkowo spowodowały bardzo wysokie bezrobocie w mieście. Jednakże, wraz z ogólnokrajową poprawą sytuacji na rynku pracy, bezrobocie w Świętochłowicach również systematycznie spadało. W październiku 2008 roku osiągnęło najniższy poziom od kilku lat, wynoszący 9,2%. Od roku 2009, podobnie jak w całej Polsce, poziom bezrobocia ponownie rósł w obliczu globalnego kryzysu, ale w późniejszych latach zaczął stabilnie spadać, często utrzymując się poniżej średniej krajowej. To świadczy o zdolności miasta do adaptacji i tworzenia nowych miejsc pracy.

Infrastruktura Techniczna Miasta

Rozwój infrastruktury technicznej jest kluczowy dla komfortu życia mieszkańców i funkcjonowania gospodarki. Świętochłowice mogą pochwalić się dobrze rozwiniętą siecią usług komunalnych.

Gospodarka Wodno-Kanalizacyjna

Woda dla całego obszaru miasta dostarczana jest poprzez sieć magistralną Górnośląskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów w Katowicach, skąd trafia do miejskiego systemu wodociągowego. Eksploatację sieci wodno-kanalizacyjnej w Świętochłowicach prowadzi Chorzowsko-Świętochłowickie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. (ChŚPWiK Sp. z o.o.). Firma ta odpowiada za zaopatrzenie miasta w wodę, odprowadzanie ścieków do urządzeń kanalizacyjnych oraz ich oczyszczanie. W 2005 roku długość sieci wodociągowej eksploatowanej przez ChŚPWiK w Świętochłowicach wynosiła 68 290 metrów. Miasto posiada również rozbudowany system kanalizacji sanitarnej, deszczowej i ogólnospławnej. Długość sieci kanalizacyjnej w 2005 roku wynosiła 84 623 metry, co świadczy o kompleksowym podejściu do gospodarki wodno-ściekowej.

Gospodarka Odpadami Komunalnymi

Świętochłowice posiadają własne składowisko odpadów komunalnych, wybudowane w 1991 roku. Zarządzanie składowiskiem powierzono Miejskiemu Przedsiębiorstwu Komunalnemu Sp. z o.o., w której gmina Świętochłowice posiada 100% udziałów. Składowisko zlokalizowane jest w zachodniej części miasta, na terenie wyrobiska hałdy hutniczej huty „Florian”. Składa się z ośmiu komór, a powierzchnia całego terenu przeznaczonego na składowisko wynosi 12,2 hektara, z czego same kwatery składowania odpadów zajmują 7,08 hektara. Wśród dostarczanych na wysypisko odpadów komunalnych dominują niesegregowane (zmieszane) odpady, wytwarzane w większości w gospodarstwach domowych, które stanowią 89,2% wszystkich dostarczanych odpadów. W najbliższej przyszłości planowana jest budowa nowoczesnej linii do segregacji odpadów komunalnych na terenie składowiska. Dzięki temu na wysypisko trafi mniej odpadów, a docelowo znajdzie tu zatrudnienie około 40 osób.

Ciepłownictwo i Gazownictwo

Głównym producentem energii cieplnej dla Świętochłowic jest Elektrociepłownia Chorzów „Elcho”. Zadania w zakresie przesyłu i dystrybucji energii cieplnej dla celów grzewczych i ciepłej wody użytkowej oraz produkcji ciepła w źródłach własnych realizuje Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej Katowice S.A. W 2005 roku spółka zarządzała na terenie miasta siecią ciepłowniczą o łącznej długości 32 915 metrów, w tym siecią magistralną wysokoparametrową (21 311 m) oraz niskoparametrową (11 604 m). Spółka eksploatowała również 6 kotłowni lokalnych, w których wyprodukowała 9070 GJ energii.

Jeśli chodzi o gazownictwo, eksploatację sieci gazowej na terenie miasta Świętochłowice prowadzi Polska Spółka Gazownictwa Sp. z o.o. w Zabrzu – Rozdzielnia Gazu w Świętochłowicach. W 2005 roku długość sieci gazowej w mieście wynosiła 94 948 metrów bieżących, zapewniając dostęp do gazu dla mieszkańców i przedsiębiorstw.

Telekomunikacja

Rozwój telekomunikacji w Świętochłowicach jest wyraźnie widoczny. W 2005 roku w mieście funkcjonowało 25 central telefonicznych o łącznej pojemności około 15 000 abonentów, z których około 80% było wykorzystywanych. W ostatnich latach nastąpiła wyraźna dynamika w rozwoju telekomunikacji i jej dostępności dla mieszkańców. Dla porównania, w 1995 roku istniały zaledwie 3 centrale telefoniczne o pojemności 5680, które były w 100% wykorzystywane. To pokazuje ogromny postęp w dostępie do nowoczesnych usług komunikacyjnych.

Często Zadawane Pytania o Świętochłowice

Poniżej przedstawiamy odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące Świętochłowic, bazując na dostępnych informacjach.

Ile osób mieszka w Świętochłowicach?

Według danych z 31 grudnia 2021 roku, Świętochłowice zamieszkiwało 46 112 osób.

Jak duża jest powierzchnia Świętochłowic?

Powierzchnia miasta wynosi 13,3 km².

Z jakimi miastami graniczą Świętochłowice?

Świętochłowice graniczą od północy z Bytomiem, od zachodu i południowego zachodu z Rudą Śląską, a od wschodu i południowego wschodu z Chorzowem.

Jaka rzeka przepływa przez Świętochłowice?

Przez Świętochłowice przepływa rzeka Rawa.

Kiedy po raz pierwszy wspomniano o Świętochłowicach?

Pierwsza wzmianka o Świętochłowicach pochodzi z 25 maja 1313 roku. Wcześniejsze zapisy (z 1295 roku) dotyczą dzielnicy Chropaczów.

Czy w Świętochłowicach nadal działa przemysł ciężki?

Przemysł górniczy już upadł, ale przemysł hutniczy wciąż istnieje, przykładem jest Huta Florian.

Jakie znane firmy mają swoje placówki w Świętochłowicach?

W Świętochłowicach funkcjonują m.in. fabryka kosmetyków „Pollena-Malwa”, fabryka opon Michelin, fabryka silników Volvo, firma spedycyjna „Delta Trans” oraz platforma logistyczna Yves Rocher – Polska.

Czy Świętochłowice są gęsto zaludnione?

Tak, Świętochłowice należą do najgęściej zaludnionych miejscowości w Polsce i w Europie, z 3467 osobami na 1 km² (dane z 2021 roku).

Jakie były skutki II wojny światowej dla Świętochłowic?

Miasto zostało zajęte przez Wehrmacht we wrześniu 1939. Powstały tu filie obozów koncentracyjnych, w tym podobóz KL Eintrachthütte w dzielnicy Zgoda. Po wojnie, Obóz Zgoda został ponownie otwarty przez Armię Czerwoną jako obóz pracy, gdzie zginęło do 2500 osób.

Skąd pochodzi nazwa Świętochłowice?

Istnieje kilka hipotez: od „świętego gaju”, od słowiańskiego boga Świętowita, lub od imienia słowiańskiego Świętosław (ewentualnie Świętochel lub Świętochla).

Podsumowanie

Świętochłowice to miasto, które doskonale odzwierciedla historię i transformację Górnego Śląska. Od wczesnych początków związanych z pogańskimi wierzeniami i pierwszymi osadami, przez intensywny rozwój przemysłowy napędzany wydobyciem węgla i hutnictwem, aż po trudne czasy wojenne i powojenne, miasto zawsze odznaczało się niezwykłą dynamiką. Dziś, mimo upadku tradycyjnego górnictwa, Świętochłowice są przykładem udanej restrukturyzacji, przyciągając kapitał zagraniczny i rozwijając nowoczesne branże. Wysoka gęstość zaludnienia, dobrze rozwinięta infrastruktura techniczna oraz strategiczne położenie w aglomeracji śląskiej sprawiają, że Świętochłowice to miasto z potencjałem, które nieustannie się rozwija, oferując swoim mieszkańcom coraz lepsze warunki do życia i pracy.

Zainteresował Cię artykuł Świętochłowice: Miasto w Sercu Śląska? Zajrzyj też do kategorii Edukacja, znajdziesz tam więcej podobnych treści!