Historia LO w Kole i jej Dyrektorzy", "kategoria": "Edukacja

W sercu Koła, miasta o bogatej historii i tradycji, od ponad stu lat bije edukacyjne serce – Liceum Ogólnokształcące. Jego dzieje to fascynująca saga o wytrwałości, adaptacji i nieustannym dążeniu do zapewnienia młodzieży najlepszej możliwej edukacji. To opowieść o tym, jak z niewielkiej inicjatywy obywatelskiej narodziła się instytucja, która przez pokolenia kształtowała umysły i charaktery, a jej losy splotły się nierozerwalnie z dziejami miasta i kraju. Prześledźmy wspólnie tę niezwykłą podróż, skupiając się na kluczowych momentach i postaciach, które przewodziły szkole przez kolejne dekady. Szczególną uwagę poświęcimy dyrektorom, którzy, każdy na swój sposób, odcisnęli piętno na obliczu kolskiego liceum.

Początki Szkoły Realnej: Od idei do pierwszego gmachu

Historia kolskiego Liceum Ogólnokształcącego sięga końca XIX wieku, kiedy to Koło, liczące już 12 tysięcy mieszkańców, odczuwało palącą potrzebę rozwinięcia oferty edukacyjnej. Do 1879 roku w mieście funkcjonowały jedynie dwie placówki oświatowe: szkoła elementarna oraz szkoła niedzielno-rzemieślnicza, co było zdecydowanie niewystarczające dla rozwijającego się miasta powiatowego. W odpowiedzi na te potrzeby, w lipcu 1879 roku, powołano specjalny komitet złożony z wybitnych obywateli powiatu kolskiego. W jego skład weszli m.in. hrabia Aleksander Cyprian von Kreutz z Kościelca, naczelnik powiatu kolskiego Frydryks, kupiec Schuppe, fabrykanci Teichfeld i Lindemann, oraz rejent Leonard Zaleski. Ich wspólnym celem było zebranie funduszy i otwarcie w Kole 4-letniej Szkoły Realnej. Była to inicjatywa oddolna, napędzana troską o przyszłość młodych Kolan i rozwój regionu. Ich wysiłki szybko przyniosły owoce. Już w czwartek, 11 września 1879 roku, miało miejsce oficjalne otwarcie 4-klasowej Szkoły Realnej w Kole. To historyczne wydarzenie zapoczątkowało nową erę w edukacji kolskiej. Pierwszym dyrektorem tej nowo powstałej placówki został kandydat nauk matematycznych Antoni Osuchowski, który objął stery szkoły zaledwie kilka dni po jej otwarciu. Naukę rozpoczęło wówczas 50 uczniów, co świadczyło o dużym zapotrzebowaniu i entuzjazmie mieszkańców. Pierwsi absolwenci opuścili mury szkoły w 1883 roku, co oznaczało, że placówka skutecznie wypełniała swoją misję edukacyjną. Początkowo Szkoła Realna utrzymywana była przez prywatne towarzystwo, czerpiąc środki z dobrowolnych składek oraz zysków z organizowanych koncertów, przedstawień i zabaw tanecznych. Świadczy to o niezwykłym zaangażowaniu lokalnej społeczności w rozwój edukacji. Początkowa siedziba szkoły mieściła się w prywatnym domu Niewolskiego przy ulicy Okólnej. Jednak szybko okazało się, że rosnące potrzeby wymagają większej i bardziej odpowiedniej przestrzeni. Na początku 1883 roku towarzystwo zakupiło plac w okolicach klasztoru bernardynów, a już w kwietniu tego samego roku rozpoczęto budowę nowego, dedykowanego gmachu szkoły. Budynek, który kosztował 17 tysięcy rubli, był jednopiętrowy i doskonale zaprojektowany. Na parterze mieściło się pięć sal lekcyjnych, a także kancelaria i biblioteka szkolna, która już wtedy liczyła ponad 1000 woluminów. Piętro zajmowało mieszkanie dla przełożonego szkoły oraz jednego nieżonatego nauczyciela, a także sala i dwa pokoje przeznaczone na uroczystości szkolne. Nowy budynek oddano do użytku 10 maja 1884 roku, a jego przeniesienie nastąpiło 14 maja 1884 roku. Przed budynkiem szkoły wybudowano skwer, nazwany później imieniem hr. Aleksandra von Kreutza, oraz plac do ćwiczeń gimnastycznych, co świadczyło o kompleksowym podejściu do rozwoju młodzieży. W ciągu pierwszych dziesięciu lat działalności szkoły pracowało w niej 33 nauczycieli, a naukę pobierało 285 uczniów, co potwierdzało jej dynamiczny rozwój.

Kryzys i transformacja: Szkoła Kupiecka i reaktywacja

Po początkowym okresie dynamicznego rozwoju, Szkoła Realna w Kole doświadczyła okresu niestabilności. W 1885 roku stanowisko dyrektora objął historyk Mieczysław Rawita−Witanowski, który pełnił tę funkcję aż do 1898 roku. Jego odejście zapoczątkowało trudny czas dla placówki. Szkoła popadła w kryzys, związany z częstymi zmianami w kadrze pedagogicznej i znacznym obniżeniem poziomu nauczania. W efekcie tych problemów, w 1904 roku Szkoła Realna została ostatecznie zlikwidowana, co było bolesnym ciosem dla kolskiej edukacji. Jednak budynek po Szkole Realnej nie pozostał pusty na długo. W 1904 roku przejęła go szkoła kupiecka K. Andrzejczaka, która wkrótce została przekształcona w 4-klasową Szkołę Handlową. Kierownikiem tej nowej placówki był K. Andrzejczak, a przewodniczącym Rady Opiekuńczej został Władysław Klimaszewski. To właśnie Klimaszewski odegrał kluczową rolę w uzyskaniu zatwierdzenia statutu dla szkoły na prawach rządowych w Petersburgu, co było niezwykle ważne w ówczesnej rzeczywistości zaborowej. Co więcej, udało mu się wywalczyć, by językiem wykładowym w szkole był język polski, co stanowiło ogromne osiągnięcie i wyraz patriotyzmu. Podczas rewolucji 1905 roku uczniowie Szkoły Handlowej aktywnie włączyli się w walkę o polską edukację, rozpoczynając strajk. 7 marca 1905 roku złożyli petycję do władz oświatowych, żądając wprowadzenia języka polskiego jako języka wykładowego i administracyjnego. W pierwszych dniach września tego samego roku Rada Opiekuńczej zrzekła się praw szkoły miejskiej i formalnie wprowadziła język polski jako wykładowy. To wydarzenie miało ogromny wpływ na lokalną społeczność – strajkująca młodzież z innych kolskich szkół zaczęła masowo przepisywać się do Szkoły Handlowej, a akt ten spotkał się z tak silnym poparciem, że doszło nawet do wybicia szyb w domach kierowników innych szkół oraz w samych gmachach szkolnych. Mimo tych sukcesów, w 1911 roku szkoła stanęła w obliczu likwidacji z powodu braku funduszy, jednak dzięki zbiórce pieniędzy wśród mieszkańców udało się jej uniknąć tego losu. Szkoła Handlowa ostatecznie została zamknięta w 1914 roku, w obliczu nadchodzącej I wojny światowej. Okres I wojny światowej przyniósł kolejne wyzwania. Jednak już w 1915 roku, dzięki staraniom proboszcza kolskiego, księdza Wojciecha Gniazdowskiego, oraz grona obywateli powiatu kolskiego, Szkoła Realna została reaktywowana. Powstała wtedy 8-klasowa Szkoła Realna Obywateli miasta Koła, pod kierownictwem inżyniera Stanisława Kwasieborskiego. W 1916 roku przekształcono ją natomiast w 7-klasową Szkołę Realną. Szkoła funkcjonowała w dzierżawionym budynku przy ulicy Włocławskiej. W 1917 roku podjęto starania o zwrot gmachu szkolnego obok klasztoru, który od początku wojny zajmowały niemieckie władze wojskowe. W 1918 roku w szkole uczyło się 185 uczniów, a w 1919 roku szkoła triumfalnie powróciła do swojego poprzedniego budynku, symbolizując odrodzenie polskiej edukacji po latach zaborów i wojny.

Okres międzywojenny: Państwowość i rozwój

Lata międzywojenne były dla kolskiej szkoły czasem intensywnych zmian i rozwoju, prowadzących do jej ugruntowania jako ważnej placówki edukacyjnej w regionie. W 1921 roku kolska Szkoła Realna przyjęła profil matematyczno-przyrodniczy, co było odpowiedzią na zmieniające się potrzeby rynku pracy i edukacji. Jednak już dwa lata później, w 1923 roku, powrócono do profilu humanistycznego, co świadczyło o elastyczności i adaptacji szkoły do oczekiwań społecznych. Rotacja na stanowisku dyrektora była w tym okresie dość dynamiczna. Do 1922 roku szkołą kierował chemik Stanisław Kwasieborski, który odegrał kluczową rolę w jej reaktywacji po wojnie. Po nim, przejściowo, funkcję tę pełnił nauczyciel wychowania fizycznego Juliusz Kosiński. Następnie stery szkoły przejął polonista z Włocławka, Józef Rachwał. Od 6 listopada 1923 roku szkołą kierował Teodor Szumski, a po nim, od jesieni 1924 roku, Jan Moczarski. Każdy z tych dyrektorów wnosił swoje doświadczenie i wizję, przyczyniając się do rozwoju placówki. Kluczowym momentem dla przyszłości szkoły było przeznaczenie w 1924 roku przez Sejmik Kolski kwoty 30 tysięcy złotych na rzecz kolskiej szkoły średniej. Ta znacząca suma umożliwiła rozpoczęcie budowy nowego budynku dla szkoły na Placu Wolności, w miejscu dzisiejszej Szkoły Podstawowej nr 1. To była inwestycja w przyszłość, świadcząca o rosnącym znaczeniu edukacji w regionie. W 1926 roku szkoła uzyskała status szkoły państwowej, co było ogromnym sukcesem i gwarancją stabilności. Niestety, mimo tego, popadła również w kłopoty finansowe. W 1928 roku zadłużenie szkoły sięgnęło kwoty 22 tysięcy złotych, co stanowiło poważne zagrożenie dla jej funkcjonowania. W tym samym roku prawnym właścicielem szkoły zostało Towarzystwo „Oświata”, którego prezesem został Leonard Zuchowicz. Pod jego przewodnictwem, dzięki determinacji i zaangażowaniu, udało się uratować szkołę od upadku, co było świadectwem siły lokalnej społeczności. Na przełomie 1927 i 1928 roku, po zamknięciu gimnazjów w Dąbiu i Sompolnie, Gimnazjum „Oświata” w Kole stało się jedynym świeckim gimnazjum w powiecie kolskim, co jeszcze bardziej podkreśliło jego znaczenie. W 1928 roku szkołą przejściowo kierował Lachowski, a następnie matematyk Kazimierz Bączyński. W 1931 roku dyrektorem został Stanisław Woyna-Gwiaździński, który pełnił tę funkcję aż do 1939 roku, czyli do wybuchu II wojny światowej. To był długi i stabilny okres w historii szkoły. W 1937 roku powiat kolski przekazał gminie miejskiej Koło gmach szkoły na Placu Wolności, otrzymując w zamian budynek imienia Marszałka Józefa Piłsudskiego oraz budynki Szkoły Powszechnej nr 1. W 1938 roku do budynku szkolnego dobudowano salę gimnastyczną i sanitariaty, co znacząco poprawiło warunki nauki i rozwoju fizycznego uczniów. W tym samym roku otwarto również liceum koedukacyjne, co było postępem w kierunku równości płci w edukacji.

Lata powojenne: Odbudowa i upaństwowienie

II wojna światowa przerwała normalne funkcjonowanie szkoły, ale już 1 lutego 1945 roku, tuż po wyzwoleniu, rozpoczęto naukę w szkołach podstawowych i średnich w Kole, co było symbolem powrotu do normalności. 10 lutego 1945 roku Jan Oliskiewicz mianował nowym dyrektorem wieloletniego nauczyciela Stanisława Bajera. Było to zadanie niezwykle trudne, ponieważ dotychczasowy budynek szkoły był zajęty przez radziecki szpital wojskowy. Na cele dydaktyczne przekazano Gimnazjum i Liceum „Oświata” poniemiecki, drewniany barak przy ulicy Toruńskiej 58, tuż obok gmachu Szkoły Podstawowej nr 3. Warunki były spartańskie. W otrzymanym baraku brakowało jakiegokolwiek wyposażenia, co zmusiło pierwszych powojennych uczniów do przynoszenia ze sobą do szkoły własnych stołków i stolików. Rolę tablic odgrywały połamane blaty stołów, co doskonale ilustruje determinację zarówno uczniów, jak i nauczycieli w dążeniu do nauki. Mimo tych trudności, 10 marca 1945 roku, w obecności przedstawicieli władz państwowych, samorządowych i wojska, nastąpiło oficjalne otwarcie gimnazjum. Rozpoczęto też wtedy intensywne starania o upaństwowienie gimnazjum, co miało zapewnić szkole stabilność i finansowanie. 1 września 1946 roku rozpoczęto zajęcia w dawnym budynku liceum, jednak gmach ten nie był jeszcze wyremontowany. Posiadał powstałe w wyniku ostrzału dziury w ścianach i zawalone dachy, co świadczyło o skali zniszczeń wojennych. Mimo to, w 1946 roku udało się umeblować i wyposażyć szkołę. Zakupiono wtedy niezbędne ławki szkolne, tablice, wieszaki, mikroskopy, mapy, tablice biologiczne i sprzęt gimnastyczny, co było ogromnym krokiem naprzód w odbudowie placówki. Liceum zostało upaństwowione 1 lutego 1949 roku, co zakończyło długi proces adaptacji do nowej rzeczywistości politycznej i społecznej. W 1966 roku szkole nadano imię Kazimierza III Wielkiego, co było wyrazem uznania dla jej historii i znaczenia. Niespełna 10 lat później szkoła otrzymała własny sztandar, symbolizujący jej tożsamość i wartości.

Nowoczesność i rozbudowa: Nowa siedziba i współczesne wyzwania

Z początkiem lat 80. XX wieku, wraz z rosnącą liczbą uczniów i potrzebą modernizacji, rozpoczęto działania zmierzające do wybudowania nowego gmachu dla szkoły. Wybrano plac w sąsiedztwie ulicy Bliznej, co było strategiczną decyzją z perspektywy rozwoju miasta. Bezpośrednim inwestorem było Kuratorium Oświaty w Koninie, a inwestorem zastępczym Spółdzielnia Mieszkaniowa w Kole. Wykonawcą była natomiast lokalna firma „Szurgot” z Koła, co podkreślało zaangażowanie lokalnych zasobów w ten ważny projekt. W 1993 roku oddano do użytku pierwszą część nowego budynku, co było długo wyczekiwanym wydarzeniem. Były to 24 sale lekcyjne wraz z salą gimnastyczną, co znacząco poprawiło warunki nauki i pracy. W późniejszym okresie przekazano do użytku halę sportową, salę do gimnastyki, natryski, sanitariaty i szatnie, co uczyniło obiekt kompleksowym centrum edukacji i aktywności fizycznej. W 2008 roku sektor żywnościowy szkoły został zaadaptowany na część multimedialną i bibliotekę, co świadczyło o dostosowywaniu się placówki do nowoczesnych standardów nauczania i dostępu do wiedzy. Stanowisko dyrektora w 2006 roku objęła Dorota Wiśniewska, nauczyciel geografii, która pełniła tę funkcję do 2013 roku. Jej kadencja była okresem stabilizacji i dalszego rozwoju. 18 września 2009 roku szkoła uroczyście obchodziła 130. rocznicę powstania, na którą zaproszenie zostali wszyscy dotychczasowi profesorowie i absolwenci. Było to wzruszające wydarzenie, które podkreśliło ciągłość i bogactwo tradycji szkoły. Absolwenci, którzy dokonali wybitnych osiągnięć naukowych, otrzymali odznaczenie Primus Inter Pares, co było wyrazem uznania dla ich wkładu w naukę i społeczeństwo. 10 czerwca 2011 roku nastąpiło otwarcie kompleksu boisk typu Orlik, co zakończyło etap budowy gmachu liceum i zapewniło uczniom nowoczesne obiekty do uprawiania sportu i rekreacji. W 2013 roku kolejnym dyrektorem placówki został Waldemar Koligot, nauczyciel wychowania fizycznego. Jego kadencja trwała do 2023 roku. W 2022 roku, 24 czerwca, w auli liceum odsłonięto tablicę pamiątkową upamiętniającą autorów muralu przedstawiającego zabytki kolskiej starówki – Wojciecha Bukowieckiego i Jacka Chodorowskiego, co było wyrazem szacunku dla lokalnej kultury i sztuki. Maj 2023 roku przyniósł protest uczniów i nauczycieli liceum, zorganizowany pod siedzibą starostwa powiatowego w Kole. Było to wynikiem nieprzedłużenia kadencji dyrektora Waldemara Koligota. Protestujący żądali wstrzymania procedury konkursowej, wyrażając swoje niezadowolenie z decyzji władz. W proteście, oprócz uczniów i nauczycieli, brali także udział absolwenci szkoły, rodzice uczniów i mieszkańcy miasta, co świadczyło o szerokim poparciu dla dotychczasowego dyrektora. Protestujący uważali, że władze powiatu kolskiego uniemożliwiają dotychczasowemu dyrektorowi ponownie ubiegać się o tę funkcję. Wzywano również do ponownego rozpatrzenia oceny pracy dyrektora, gdyż, według protestujących, członek komisji dokonującej oceny poświadczył nieprawdę, a ocena została zaniżona. Od września 2023 roku dyrektorem szkoły jest Romuald Adamek, który objął stery w tych niespokojnych czasach. W marcu 2024 roku na terenie szkoły odsłonięto przeniesione z dawnego budynku tablice pamiątkowe, upamiętniające istnienie szkoły oraz uczniów poległych podczas II wojny światowej. To symboliczne wydarzenie, które łączy przeszłość z teraźniejszością i przypomina o bogatej historii i poświęceniu wielu pokoleń związanych z Liceum Ogólnokształcącym w Kole.

Dyrektorzy Liceum Ogólnokształcącego w Kole – Kalendarium

Najczęściej Zadawane Pytania (FAQ)

Poniżej przedstawiamy odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące historii i funkcjonowania Liceum Ogólnokształcącego w Kole.

Kto jest obecnym dyrektorem Liceum Ogólnokształcącego w Kole?
Obecnym dyrektorem Liceum Ogólnokształcącego w Kole, od września 2023 roku, jest Romuald Adamek.

Kiedy powstała szkoła, która dała początek obecnemu Liceum Ogólnokształcącemu w Kole?
Szkoła, która dała początek obecnemu liceum, 4-klasowa Szkoła Realna, została oficjalnie otwarta w Kole 11 września 1879 roku.

Jakie były początkowe trudności Szkoły Realnej?
Początkowa Szkoła Realna była utrzymywana przez prywatne towarzystwo, co wiązało się z koniecznością zbierania funduszy z dobrowolnych składek oraz organizacji wydarzeń kulturalnych. Zmieniała też początkowo siedziby, zanim wybudowano dedykowany gmach. Później, na początku XX wieku, doświadczyła kryzysu i została zlikwidowana, zanim została reaktywowana.

Czy szkoła zmieniała siedziby w swojej historii?
Tak, szkoła zmieniała swoje siedziby kilkukrotnie. Początkowo mieściła się w prywatnym domu Niewolskiego przy ulicy Okólnej, następnie przeniosła się do nowo wybudowanego gmachu w okolicach klasztoru bernardynów. Po I wojnie światowej funkcjonowała w dzierżawionym budynku przy ulicy Włocławskiej, by później wrócić do swojego dawnego gmachu. Po II wojnie światowej zajmowała drewniany barak przy ulicy Toruńskiej, zanim powróciła do wyremontowanego budynku. Od 1993 roku funkcjonuje w nowym gmachu przy ulicy Bliznej.

Jaki był wpływ II wojny światowej na funkcjonowanie szkoły?
II wojna światowa przerwała normalne funkcjonowanie szkoły. Po wojnie budynek był zniszczony i zajęty przez szpital wojskowy. Szkoła musiała wznowić działalność w prowizorycznych warunkach, w drewnianym baraku, z brakiem wyposażenia, co wymagało od uczniów i nauczycieli ogromnej determinacji. Dopiero stopniowo powracano do dawnej siedziby i ją remontowano.

Dlaczego w 2023 roku doszło do protestu w związku z dyrektorem?
W maju 2023 roku doszło do protestu zorganizowanego przez uczniów i nauczycieli liceum w związku z nieprzedłużeniem kadencji dotychczasowego dyrektora, Waldemara Koligota. Protestujący domagali się wstrzymania procedury konkursowej i uważali, że władze powiatu uniemożliwiają dyrektorowi ponowne ubieganie się o funkcję, kwestionując rzetelność oceny jego pracy.

Zainteresował Cię artykuł Historia LO w Kole i jej Dyrektorzy", "kategoria": "Edukacja? Zajrzyj też do kategorii Edukacja, znajdziesz tam więcej podobnych treści!