15/07/2024
W ostatnich miesiącach w wielu polskich domach, zwłaszcza tych z młodzieżą w wieku szkolnym, toczą się intensywne rozmowy na temat nadchodzących zmian w systemie edukacji. Koniec marca 2025 roku przyniósł konkretne informacje o dwóch nowych przedmiotach, które mają zrewolucjonizować szkolne plany lekcji: edukacji obywatelskiej oraz edukacji zdrowotnej. Te nowości budzą ciekawość, czasem niepokój, ale przede wszystkim – mnóstwo pytań. Rodzice zastanawiają się, co to dokładnie oznacza dla ich dzieci, kiedy zmiany wejdą w życie i jak wpłyną na codzienność uczniów. Ten artykuł ma za zadanie rozwiać wątpliwości i przedstawić klarowny obraz nadchodzących zmian, które zaczną obowiązywać już od roku szkolnego 2025/2026.
Kluczowe Daty Wprowadzenia Nowych Przedmiotów
" + "
Zasadnicze pytanie, które nurtuje wielu rodziców, brzmi: od kiedy dokładnie te zmiany w edukacji staną się faktem w szkolnej rzeczywistości dzieci? Główną datą, którą warto zapamiętać, jest 1 września 2025 roku. To formalny początek wprowadzania nowych przedmiotów do szkół. Zarówno edukacja obywatelska, jak i edukacja zdrowotna zaczną być realizowane w planach lekcji konkretnych klas od tego właśnie roku szkolnego, czyli 2025/2026. Warto podkreślić, że wprowadzanie edukacji obywatelskiej będzie odbywać się sukcesywnie, począwszy od klas drugich szkół ponadpodstawowych.
" + "
Edukacja Obywatelska (EO): Nowy Wymiar Nauki o Społeczeństwie
" + "
Czy pamiętasz przedmiot Wiedza o Społeczeństwie (WOS) lub Historię i Teraźniejszość (HiT)? Jeśli tak, to przygotuj się na zmianę perspektywy. Edukacja obywatelska (EO) to zupełnie nowy przedmiot w szkole, który ma być przede wszystkim praktyczny i nastawiony na działanie. Koniec z teorią dla teorii! Głównym celem EO jest wyposażenie młodych ludzi w narzędzia, które pozwolą im świadomie i odpowiedzialnie funkcjonować w demokratycznym społeczeństwie. Chodzi o budowanie postaw patriotycznych i dumy z bycia Polakiem, ale bez zamykania się na świat. Wręcz przeciwnie – edukacja obywatelska ma kształtować otwartość, szacunek dla innych, empatię i solidarność. To nauka, jak być aktywnym obywatelem, który nie tylko zna swoje prawa, ale i potrafi działać na rzecz wspólnego dobra. To odejście od bierności, na rzecz uświadamiania młodym ludziom ich sprawczości w świecie.
" + "
Kluczowe Umiejętności Obywatelskie
" + "
Czego konkretnie Twoje dziecko może nauczyć się na lekcjach edukacji obywatelskiej? Podstawa programowa kładzie nacisk na rozwój sześciu kluczowych umiejętności:
" + "
- " + "
- Szukanie i weryfikowanie informacji: W dobie wszechobecnych „fake newsów” ta umiejętność jest bezcenna. Uczniowie nauczą się krytycznego myślenia i odróżniania faktów od manipulacji.
- Wyrażanie własnego zdania z argumentami: Koniec z „nie wiem” – czas na świadome, poparte dowodami opinie i umiejętność ich prezentowania.
- Prowadzenie dialogu: Sztuka rozmowy, aktywnego słuchania i dochodzenia do porozumienia, nawet gdy występują różnice zdań.
- Podejmowanie działań: Rozwiązywanie problemów społecznych w praktyce, inicjowanie i realizowanie projektów.
- Wpływanie na władze publiczne: Jak działać, by Twój głos został usłyszany i miał realny wpływ na decyzje publiczne.
- Załatwianie spraw urzędowych i ochrona praw: Praktyczna nawigacja w dorosłym życiu, zrozumienie procedur i obrona swoich praw.
" + "
" + "
" + "
" + "
" + "
" + "
" + "
Tematyka Edukacji Obywatelskiej
" + "
Zakres tematyczny EO będzie szeroki jak samo życie społeczne – od rodziny i szkoły, przez lokalną społeczność, Ojczyznę, aż po Europę i globalne zależności. Uczniowie będą mieli lekcje m.in. o patriotyzmie, samorządności uczniowskiej, funkcjonowaniu gminy, zasadach demokracji, prawach człowieka, działaniu państwa (Sejm, Prezydent, sądy), a także o Unii Europejskiej czy globalnych wyzwaniach, z którymi mierzy się świat. Co najważniejsze – duży nacisk położony będzie na działania obywatelskie, takie jak debaty, akcje społeczne, wolontariat oraz projekty edukacyjne, gdzie uczniowie w grupach będą badać konkretne problemy lub angażować się społecznie. To ma być żywa lekcja świadomego obywatelstwa.
" + "
Edukacja Zdrowotna (EZ): Kompleksowe Spojrzenie na Zdrowie
" + "
Drugi nowy przedmiot w szkole, czyli edukacja zdrowotna (EZ), wejdzie do programu od roku szkolnego 2025/2026 i zastąpi dobrze znane Wychowanie do Życia w Rodzinie (WDŻ). I tu od razu kluczowa informacja: EZ nie jest obowiązkowa! Dokładnie tak jak w przypadku WDŻ, rodzic będzie mógł złożyć pisemną rezygnację u dyrektora szkoły, jeśli nie chce, by dziecko (niepełnoletnie) uczestniczyło w tych zajęciach. Pełnoletni uczniowie sami podejmą decyzję. Co więcej, zajęcia edukacji zdrowotnej te nie będą oceniane i nie wpłyną na promocję ani ukończenie szkoły. Jaki jest cel EZ? Kształtowanie mądrego, całożyciowego podejścia do zdrowia – własnego i otoczenia. To znacznie więcej niż oferowało WDŻ.
" + "
Głębiej o Edukacji Zdrowotnej: Od Ciała, po Psychikę i Relacje
" + "
Program edukacji zdrowotnej obejmie aż jedenaście obszarów tematycznych, co pokazuje jego kompleksowość i skupienie na zdrowiu całościowym:
" + "
- " + "
- Wartości i postawy wobec zdrowia.
- Zdrowie fizyczne.
- Aktywność fizyczna.
- Odżywianie.
- Zdrowie psychiczne (radzenie sobie ze stresem, emocje).
- Zdrowie społeczne (relacje, komunikacja).
- Dojrzewanie (tylko w szkołach podstawowych).
- Zdrowie seksualne.
- Zdrowie środowiskowe (wpływ otoczenia na nas).
- Internet i profilaktyka uzależnień (cyfrowych i nie tylko).
- System ochrony zdrowia (tylko w szkołach ponadpodstawowych: jak korzystać z systemu ochrony zdrowia?).
" + "
" + "
" + "
" + "
" + "
" + "
" + "
" + "
" + "
" + "
" + "
" + "
Zajęcia mają odbywać się w grupach do 24 osób, a przy delikatniejszych tematach (zdrowie psychiczne, seksualne) nawet w mniejszych (do 12 osób), co ma zapewnić bardziej komfortowe warunki do dyskusji. Co ważne, przed startem zajęć w każdym roku szkolnym, nauczyciel i wychowawca mają obowiązek zorganizować spotkanie informacyjne dla rodziców (i pełnoletnich uczniów), aby omówić program i rozwiać wszelkie wątpliwości.
" + "
Kto Będzie Uczył Nowych Przedmiotów? Kwalifikacje Nauczycieli
" + "
To jedno z kluczowych pytań, które zadają sobie zarówno rodzice, jak i nauczyciele: kto może uczyć tych nowych przedmiotów? Sprawa jest w toku, ale już sporo wiadomo.
" + "
Edukacja Obywatelska
" + "
Choć ministerstwo nie sprecyzowało jeszcze dokładnie, kto może uczyć EO, można się spodziewać, że pałeczkę przejmą głównie nauczyciele z doświadczeniem w naukach społecznych – dotychczasowi nauczyciele WOS czy historii. Zespół ekspertów tworzących podstawę programową to właśnie tacy specjaliści, co sugeruje, że ich wiedza i doświadczenie będą kluczowe w przekazywaniu praktycznych umiejętności obywatelskich.
Edukacja Zdrowotna
" + "
Tutaj wachlarz kwalifikacji jest szerszy. Kto może uczyć EZ? Kwalifikacje będą mieli nie tylko nauczyciele biologii, przyrody, WF czy dotychczasowego WDŻ, ale także psycholodzy szkolni oraz osoby z wykształceniem medycznym (lekarze, pielęgniarki, fizjoterapeuci, ratownicy medyczni etc.) czy z zakresu zdrowia publicznego – pod warunkiem posiadania przygotowania pedagogicznego. Możliwe będzie również prowadzenie zajęć przez zespół nauczycieli, co pozwoli na wykorzystanie różnorodnych kompetencji i podejść do tematu zdrowia.
" + "
Harmonogram i Wymiar Godzinowy: Ile i Gdzie?
" + "
Już wiesz, co to edukacja obywatelska i zdrowotna, więc teraz przejdźmy do konkretów – ile godzin i w których klasach te nowe przedmioty w szkole będą realizowane?
" + "
Harmonogram Edukacji Obywatelskiej
" + "
| Typ Szkoły | Wymiar Godzinowy | Klasy |
|---|---|---|
| Liceum Ogólnokształcące | 2 godz./tyg. | Klasa II |
| Liceum Ogólnokształcące | 1 godz./tyg. | Klasa III |
| Technikum | 1 godz./tyg. | Klasa II |
| Technikum | 1 godz./tyg. | Klasa III |
| Technikum | 1 godz./tyg. | Klasa IV |
| Branżowa Szkoła I Stopnia | 1 godz./tyg. | Klasa II |
| Branżowa Szkoła I Stopnia | 1 godz./tyg. | Klasa III |
| Liceum dla Dorosłych (stacjonarne) | 1 godz./tyg. | Klasa II |
| Liceum dla Dorosłych (stacjonarne) | 1 godz./tyg. | Klasa III |
| Liceum dla Dorosłych (zaoczne) | Łącznie 32 godz. (16 w semestrze) | Klasa II |
" + "
Uwaga: Edukacja Obywatelska będzie wprowadzana sukcesywnie od roku szkolnego 2025/2026, zaczynając od klas II.
" + "
Harmonogram Edukacji Zdrowotnej
" + "
Ile godzin dla EZ? Tu sprawa jest prostsza: 1 godzina tygodniowo. Przedmiot będzie realizowany od roku szkolnego 2025/2026 w:
" + "
- " + "
- Szkole Podstawowej: Klasy IV–VIII (w klasie VIII w roku 2025/26 zajęcia tylko do końca stycznia).
- Branżowej Szkole I Stopnia.
- Liceum Ogólnokształcącym: Klasy I–III (z wyjątkiem LO dla dorosłych).
- Technikum: Klasy I–III.
" + "
" + "
" + "
" + "
" + "
WOS a HiT: Kontekst Zmian i Kontrowersje
" + "
Wprowadzenie edukacji obywatelskiej jest bezpośrednio związane z likwidacją przedmiotu Historia i Teraźniejszość (HiT). WOS, czyli Wiedza o Społeczeństwie, nauczany w zakresie podstawowym, obejmował zagadnienia z zakresu wiedzy o społeczeństwie oraz historii najnowszej od 1945 r. do 2015 r. HiT, wprowadzony od 1 września 2022 r. przez ministra Przemysława Czarnka, miał zastąpić WOS. Jednakże, projekt rozporządzenia w sprawie ramowych planów nauczania, który trafił do konsultacji publicznych 10 kwietnia 2024 roku, zakłada rezygnację z nauczania HiT. Zgodnie z nim, uczniowie, którzy we wrześniu 2024 roku rozpoczną naukę w klasach pierwszych szkół ponadpodstawowych, nie będą uczyć się HiT.
" + "
Minister edukacji Barbara Nowacka zapowiedziała, że w planach resortu jest wprowadzenie od 1 września 2025 r. nowego przedmiotu pod nazwą edukacja obywatelska, który zastąpi HiT. Będzie on nauczany w klasach II szkół ponadpodstawowych w wymiarze dwóch godzin tygodniowo. Szefowa MEN podkreśliła, że „żaden nowy rocznik nie będzie miał (...) HiT-u, przedmiotu tak politycznego i tak ideologicznego, że aż trudno to sobie wyobrazić”. Zaznaczyła jednocześnie, że ci uczniowie, którzy we wrześniu 2024 roku będą w klasach II (obecnie są w klasach I), dokończą jeszcze naukę tego przedmiotu, aby nie zaburzać ich procesu nauki.
" + "
Decyzja ta wywołała obawy Związku Nauczycielstwa Polskiego (ZNP), który 15 kwietnia 2024 roku wystosował list do resortu, zwracając uwagę na skutki rezygnacji z nauczania HiT. Do tej pory w klasach pierwszych HiT realizowany był w wymiarze dwóch godzin tygodniowo, a w klasach II w wymiarze jednej godziny. „Tak więc w roku szkolnym 2024/2025 w klasach I nie będzie ani przedmiotu historia i teraźniejszość, ani przedmiotu edukacja obywatelska, co będzie miało znaczący wpływ na wymiar zatrudnienia nauczycieli” – podkreślono w piśmie ZNP. Dyrektorzy szkół przekazali projekty arkuszy organizacji szkoły związkom zawodowym do 5 kwietnia 2024 r., nie mogąc uwzględnić w nich projektowanych zmian. „Ruch służbowy w oświacie kończy się w dniu 31 maja i do tego terminu nauczyciel winien być poinformowany o zmniejszeniu wymiaru czasu pracy, czy też tym bardziej o wypowiedzeniu umowy” – przypomnieli związkowcy. ZNP wyraził obawę, że nauczyciele, którzy „często ratowali szkoły ponadpodstawowe, podejmując się prowadzenia zajęć dydaktycznych z przedmiotu historia i teraźniejszość, a teraz podziękuje im się za pracę, proponując powrót za rok”.
" + "
Dodatkowo, ZNP zwrócił uwagę, że uczniowie klas II szkół ponadpodstawowych „już mają największą liczbę godzin zajęć dydaktycznych tygodniowo”. W ich opinii „dołożenie im w roku szkolnym 2025/2026 dwóch godzin edukacji obywatelskiej jeszcze zwiększy ich obciążenie uczniów”. W związku z tym, ZNP zaproponował resortowi „rozważenie możliwości przywrócenia na jeden rok szkolny 2024/2025 w klasach I w wymiarze 1 godziny przedmiotu wiedza o społeczeństwie, do którego prowadzenia nauczyciele są przygotowani, posiadają wymagane kwalifikacje, jak również są podręczniki”.
" + "
Dlaczego Zmiany Są Potrzebne? Perspektywa Przyszłości
" + "
Te zmiany w edukacji to duży krok, który może realnie wpłynąć na przyszłość naszych dzieci. Edukacja obywatelska ma przygotować młodych ludzi do aktywnego uczestnictwa w życiu społecznym, wyposażając ich w umiejętności niezbędne w dynamicznie zmieniającym się świecie, gdzie krytyczne myślenie i zdolność do dialogu są na wagę złota. Edukacja zdrowotna natomiast, w swoim kompleksowym ujęciu, ma kształtować świadome podejście do zdrowia fizycznego i psychicznego, co jest niezwykle ważne w obliczu współczesnych wyzwań, takich jak uzależnienia cyfrowe czy problemy ze zdrowiem psychicznym wśród młodzieży.
Zamiast obaw, warto uzbroić się w ciekawość i zaangażowanie. Pamiętaj, że jako rodzic, możesz być partnerem dla szkoły w procesie wprowadzania nowych przedmiotów. Śledź wraz z nauczycielami komunikaty Ministerstwa Edukacji i Kuratoriów – wiedza to potęga, zwłaszcza gdy chodzi o edukację Twojego dziecka!
" + "
Najczęściej Zadawane Pytania (FAQ)
" + "
Kiedy dokładnie wchodzą nowe przedmioty do szkół?
" + "
Zarówno edukacja obywatelska, jak i edukacja zdrowotna zaczną być realizowane od 1 września 2025 roku, czyli od roku szkolnego 2025/2026. Edukacja obywatelska będzie wprowadzana sukcesywnie od klas drugich szkół ponadpodstawowych.
" + "
Czy edukacja zdrowotna jest obowiązkowa?
" + "
Nie, edukacja zdrowotna nie jest obowiązkowa. Rodzice mogą złożyć pisemną rezygnację z udziału dziecka w tych zajęciach. Pełnoletni uczniowie podejmują decyzję samodzielnie.
" + "
Co zastępuje edukacja obywatelska?
" + "
Edukacja obywatelska zastępuje przedmiot Historia i Teraźniejszość (HiT), który zostaje wycofany z planów nauczania od roku szkolnego 2024/2025 dla klas pierwszych.
" + "
Czy nauczyciele WOS stracą pracę?
" + "
Związek Nauczycielstwa Polskiego (ZNP) wyraził obawy o zatrudnienie nauczycieli w związku z likwidacją HiT w klasach pierwszych od roku szkolnego 2024/2025 (bez wprowadzenia EO w tych klasach). Nauczyciele WOS/historii są jednak przewidywani jako główni prowadzący edukację obywatelską od roku szkolnego 2025/2026.
" + "
Czy uczniowie klas pierwszych w 2024/2025 będą mieli WOS?
" + "
Według obecnych planów, uczniowie klas pierwszych w roku szkolnym 2024/2025 nie będą mieli ani HiT, ani WOS. ZNP postulował przywrócenie WOS-u na ten jeden rok, aby złagodzić skutki dla nauczycieli i uczniów, ale nie ma na to oficjalnego potwierdzenia.
" + "
Ile godzin Edukacji Obywatelskiej będzie w liceum?
" + "
W liceum ogólnokształcącym edukacja obywatelska będzie realizowana w wymiarze 2 godzin tygodniowo w klasie II oraz 1 godziny tygodniowo w klasie III.
" + "
Czy Edukacja Zdrowotna będzie oceniana?
" + "
Nie, zajęcia z edukacji zdrowotnej nie będą oceniane i nie wpłyną na promocję do kolejnej klasy ani na ukończenie szkoły.
Zainteresował Cię artykuł Nowe Przedmioty w Liceum: EO i EZ Zamiast WOS i HiT", "kategoria": "Edukacja? Zajrzyj też do kategorii Edukacja, znajdziesz tam więcej podobnych treści!