27/09/2009
System edukacji jest dynamicznym organizmem, który nieustannie ewoluuje, reagując na potrzeby społeczne i wyzwania współczesnego świata. Ostatnie ogłoszenia Ministerstwa Edukacji Narodowej (MEN) przynoszą znaczące zmiany, które wpłyną na codzienne życie uczniów szkół ponadpodstawowych już od 1 września 2024 roku. Kluczowymi punktami tych modyfikacji są stopniowe wycofywanie przedmiotu Historia i Teraźniejszość (HiT) oraz wprowadzenie obowiązkowych zajęć z pierwszej pomocy, realizowanych w ramach godzin wychowawczych.
Te zmiany mają na celu nie tylko odciążenie programu nauczania, ale także położenie większego nacisku na praktyczne umiejętności i wiedzę obywatelską, niezbędną w dorosłym życiu. Rodzice, uczniowie i nauczyciele zastanawiają się, co dokładnie oznaczają te rozporządzenia dla poszczególnych roczników i klas. W niniejszym artykule przyjrzymy się bliżej nadchodzącym zmianom, wyjaśniając harmonogram wycofywania HiT-u, nową rolę pierwszej pomocy, a także status innych przedmiotów, takich jak Edukacja dla Bezpieczeństwa (EDB) czy plastyka, w kontekście nowej siatki godzin.
Historia i Teraźniejszość (HiT): Koniec Pewnej Ery
Przedmiot Historia i Teraźniejszość, który wzbudzał wiele dyskusji od momentu jego wprowadzenia, jest sukcesywnie wycofywany z programów nauczania. Proces ten będzie odbywał się etapami, co oznacza, że jego całkowite zniknięcie ze szkół zajmie kilka lat.
Harmonogram Wycofywania HiT-u
- Od roku szkolnego 2024/2025: Przedmiot Historia i Teraźniejszość nie będzie już nauczany w klasach pierwszych liceów ogólnokształcących, techników, szkół branżowych pierwszego stopnia, liceów ogólnokształcących dla dorosłych (stacjonarnie) ani w semestrze I i II liceum ogólnokształcącego dla dorosłych (zaocznie). Oznacza to, że uczniowie, którzy rozpoczną naukę w szkole ponadpodstawowej we wrześniu 2024 roku, nie będą mieli HiT-u w swoim planie lekcji.
- W roku szkolnym 2025/2026: HiT nie będzie nauczany w klasie II liceum ogólnokształcącego i technikum. Dotyczy to uczniów, którzy w roku 2024/2025 byli w klasie pierwszej (bez HiT-u) i przejdą do klasy drugiej.
- W roku szkolnym 2026/2027: HiT nie będzie nauczany w klasie III technikum. Jest to ostatni etap wycofywania przedmiotu z cyklu kształcenia.
Warto podkreślić, że uczniowie, którzy rozpoczęli naukę w szkole ponadpodstawowej przed rokiem szkolnym 2024/2025, będą kontynuować naukę HiT-u zgodnie z dotychczasowym planem, aż do ukończenia tego przedmiotu w ich cyklu kształcenia. Oznacza to, że na przykład obecni pierwszoklasiści (rok szkolny 2023/2024) będą mieli HiT w drugiej klasie (rok szkolny 2024/2025).
Co Zamiast HiT-u? Nadchodzi Edukacja Obywatelska
Minister edukacji Barbara Nowacka zapowiedziała, że miejsce HiT-u zajmie nowy przedmiot – edukacja obywatelska. Ma on być realizowany od roku szkolnego 2025/2026 w drugiej klasie szkoły ponadpodstawowej. Celem tego przedmiotu będzie rozwijanie świadomości obywatelskiej, umiejętności krytycznego myślenia oraz przygotowanie młodych ludzi do aktywnego uczestnictwa w życiu społecznym i politycznym. Jest to krok w stronę wzmocnienia kompetencji kluczowych dla funkcjonowania w demokratycznym państwie.
Pierwsza Pomoc: Nowy Wymiar w Edukacji
Obok zmian dotyczących HiT-u, MEN wprowadza również istotne modyfikacje w zakresie nauczania pierwszej pomocy. Umiejętność udzielania pierwszej pomocy jest kluczowa w sytuacjach zagrożenia życia i zdrowia, dlatego jej obowiązkowy charakter w programie nauczania jest niezwykle cenną zmianą.
Gdzie i Kiedy Będzie Nauczana Pierwsza Pomoc?
- W szkołach podstawowych: Nauka udzielania pierwszej pomocy będzie prowadzona w ramach godzin wychowawczych w klasach IV-VII.
- W szkołach ponadpodstawowych: Obowiązkowe zajęcia z udzielania pierwszej pomocy będą realizowane w ramach godzin wychowawczych od drugiej klasy szkoły ponadpodstawowej.
Warto zaznaczyć, że udzielanie pierwszej pomocy jest już obecnie częścią przedmiotu Edukacja dla Bezpieczeństwa (EDB) w klasach VIII szkoły podstawowej oraz w pierwszych klasach szkół ponadpodstawowych. Nowe rozporządzenie rozszerza zakres i formę nauczania tych umiejętności, czyniąc je jeszcze bardziej dostępnymi i powszechnymi.
Edukacja dla Bezpieczeństwa (EDB) w Szkołach Ponadpodstawowych
Edukacja dla Bezpieczeństwa to przedmiot, który ma na celu przygotowanie uczniów do radzenia sobie w różnorodnych sytuacjach zagrożenia – od pierwszej pomocy, przez zagrożenia naturalne, aż po bezpieczeństwo w cyberprzestrzeni. W kontekście wprowadzanych zmian pojawia się pytanie o jego obecność w programie nauczania, zwłaszcza w klasach drugich liceum i technikum.
Zgodnie z informacjami dostępnymi na rynku wydawniczym, podręczniki do EDB są dostępne również dla klasy drugiej liceum i technikum, zgodne z nową podstawą programową. Oznacza to, że przedmiot Edukacja dla Bezpieczeństwa jest kontynuowany w klasach drugich szkół ponadpodstawowych, a jego zakres obejmuje szeroki wachlarz zagadnień związanych z bezpieczeństwem, w tym zaawansowane aspekty udzielania pierwszej pomocy, minimalizowania skutków niebezpieczeństw oraz zachowania w sytuacjach kryzysowych. Jest to zatem komplementarne do nauki pierwszej pomocy w ramach godzin wychowawczych, oferując kompleksowe podejście do tematyki bezpieczeństwa.
Inne Ważne Zmiany w Ramowych Planach Nauczania
Rozporządzenie MEN wprowadza również inne, choć może mniej medialne, zmiany, które wpłyną na organizację nauki w niektórych typach szkół:
- Skrócenie okresu przedłużenia nauki: Okres, o jaki może zostać przedłużona uczniowi nauka w branżowej szkole II stopnia lub szkole policealnej, został skrócony z dwóch lat do jednego roku. Dotyczy to uczniów, którym nie przedłużono okresu nauki w szkole podstawowej na I lub II etapie edukacyjnym lub w szkole ponadpodstawowej.
- Więcej godzin przedmiotów ogólnokształcących w szkołach branżowych: Zwiększono liczbę godzin przedmiotów ogólnokształcących w klasie II branżowej szkoły II stopnia (i odpowiednio zmniejszono tę liczbę w klasie I). Ma to na celu lepsze zbalansowanie programu nauczania.
- Elastyczność w organizacji zajęć w branżowej szkole II stopnia: Dyrektorzy branżowych szkół II stopnia zyskali możliwość zaplanowania takiej organizacji obowiązkowych zajęć edukacyjnych, aby słuchacz klasy II mógł odbywać obowiązkowe zajęcia edukacyjne w podobnym wymiarze tygodniowym w obu semestrach.
Plastyka w Liceum: Czy Jest Miejsce na Sztukę?
W kontekście zmian w programach nauczania często pojawia się pytanie o status przedmiotów artystycznych. Zgodnie z dostępnymi informacjami, plastyka należy do grupy trzech przedmiotów (wraz z filozofią i muzyką), które mogą być nauczane w klasie pierwszej liceum ogólnokształcącego i technikum w wymiarze 1 godziny tygodniowo. Jest to kontynuacja przedmiotu o tej samej nazwie, nauczanego na II etapie edukacyjnym w szkole podstawowej.
Jednakże, w przedstawionym rozporządzeniu i jego omówieniu, nie ma wzmianki o obowiązkowej czy nawet fakultatywnej obecności plastyki w klasie drugiej liceum czy technikum. Oznacza to, że plastyka, jeśli w ogóle jest nauczana w szkołach ponadpodstawowych, to przede wszystkim w klasach pierwszych i jej kontynuacja w klasie drugiej nie jest przewidziana w ogólnokrajowym rozporządzeniu ramowych planów nauczania.
Tabela Porównawcza: Stare vs. Nowe
| Aspekt | Przed zmianami (do roku szk. 2023/24) | Po zmianach (od roku szk. 2024/25) |
|---|---|---|
| Historia i Teraźniejszość (HiT) | Obowiązkowy w klasach I-III szkół ponadpodstawowych. | Stopniowo wycofywany: - Od 2024/25: Brak w klasach I. - Od 2025/26: Brak w klasach II (Liceum, Technikum). - Od 2026/27: Brak w klasach III (Technikum). |
| Zastępstwo za HiT | Brak bezpośredniego zastępstwa. | Edukacja Obywatelska (od 2025/26 w klasie II szkół ponadpodstawowych). |
| Pierwsza Pomoc (obowiązkowa) | Głównie w ramach EDB. | Obowiązkowa w ramach godzin wychowawczych: - Klasy IV-VII SP. - Od klasy II szkół ponadpodstawowych. |
| Edukacja dla Bezpieczeństwa (EDB) | W klasach VIII SP i I szkół ponadpodstawowych. | W klasach VIII SP i I szkół ponadpodstawowych, kontynuowana także w klasie II (zgodnie z dostępnością podręczników). |
| Plastyka w Liceum | Możliwa w klasie I (1 godz./tyg.). | Możliwa w klasie I (1 godz./tyg.). Brak w klasie II. |
| Szkoły Branżowe II Stopnia | Standardowy plan nauczania. | Skrócenie przedłużenia nauki do 1 roku. Zwiększona liczba godzin przedmiotów ogólnokształcących w kl. II. Elastyczność organizacji zajęć w kl. II. |
Najczęściej Zadawane Pytania (FAQ)
Czy HiT będzie w 2 klasie liceum?
To zależy od roku rozpoczęcia nauki w szkole ponadpodstawowej. Dla uczniów, którzy rozpoczęli naukę w klasie pierwszej liceum lub technikum w roku szkolnym 2023/2024 (lub wcześniej), tak, HiT będzie kontynuowany w klasie drugiej w roku szkolnym 2024/2025. Rozporządzenie przewiduje wycofanie HiT-u z klas drugich dopiero od roku szkolnego 2025/2026. Zatem uczniowie, którzy rozpoczną naukę w klasie pierwszej od września 2024 roku (bez HiT-u), w klasie drugiej (w roku 2025/2026) również nie będą mieli tego przedmiotu.
Czy EDB jest w 2 klasie liceum?
Tak, przedmiot Edukacja dla Bezpieczeństwa (EDB) jest przewidziany w programie nauczania dla klasy drugiej liceum i technikum. Istnieją podręczniki do EDB przeznaczone dla uczniów tych klas, zgodne z nową podstawą programową, co potwierdza jego obecność w siatce godzin. EDB jest kontynuacją nauki z klasy pierwszej, rozszerzającą wiedzę o bezpieczeństwie i reagowaniu w sytuacjach kryzysowych.
Czy plastyka jest w 2 klasie liceum?
Zgodnie z informacjami zawartymi w rozporządzeniu, plastyka jest wymieniona jako przedmiot, który może być nauczany w klasie pierwszej liceum ogólnokształcącego i technikum (1 godzina tygodniowo), jako kontynuacja z wcześniejszych etapów edukacyjnych. Brak jest natomiast wzmianki o kontynuacji lub obowiązkowej obecności plastyki w klasie drugiej liceum czy technikum w ramowych planach nauczania. Oznacza to, że na poziomie ogólnokrajowym plastyka nie jest przedmiotem obowiązkowym ani kontynuowanym w klasie drugiej.
Kiedy HiT całkowicie zniknie ze wszystkich klas?
Całkowite wycofanie HiT-u ze wszystkich klas szkół ponadpodstawowych nastąpi stopniowo. Proces ten rozpoczyna się od klas pierwszych w roku szkolnym 2024/2025, następnie obejmie klasy drugie w roku 2025/2026, a zakończy się w klasach trzecich technikum w roku szkolnym 2026/2027. Oznacza to, że przez najbliższe lata w szkołach będą funkcjonować równolegle dwa systemy, aż do momentu, gdy ostatni rocznik, który rozpoczął naukę z HiT-em, zakończy edukację.
Czym różni się nauka pierwszej pomocy na godzinach wychowawczych od EDB?
Nauka pierwszej pomocy w ramach godzin wychowawczych ma charakter skoncentrowany i praktyczny, skupiający się bezpośrednio na umiejętnościach ratowania życia i zdrowia. Jest to konkretny moduł szkoleniowy, który ma zapewnić każdemu uczniowi podstawową wiedzę i praktykę w tym zakresie. Z kolei Edukacja dla Bezpieczeństwa (EDB) jest przedmiotem znacznie szerszym. Obejmuje nie tylko pierwszą pomoc, ale także zagadnienia związane z zagrożeniami naturalnymi, bezpieczeństwem w sieci, obronnością państwa, podstawami wiedzy o służbach ratunkowych i wojsku, a także psychologicznymi aspektami reagowania na stres i kryzys. Pierwsza pomoc na godzinach wychowawczych stanowi więc uzupełnienie i praktyczne wzmocnienie elementów pierwszej pomocy już obecnych w programie EDB.
Podsumowanie
Nadchodzące zmiany w systemie edukacji są znaczące i mają na celu lepsze przygotowanie młodych ludzi do życia we współczesnym świecie. Wycofanie przedmiotu Historia i Teraźniejszość oraz wprowadzenie Edukacji Obywatelskiej to krok w stronę bardziej aktualnego i obywatelskiego kształcenia. Jednocześnie, wzmocnienie nauczania pierwszej pomocy, zarówno w ramach EDB, jak i na godzinach wychowawczych, podkreśla wagę praktycznych umiejętności życiowych. Ważne jest, aby zarówno uczniowie, jak i ich rodzice byli świadomi tych zmian i rozumieli ich wpływ na ścieżkę edukacyjną. System edukacji, choć podlegający transformacjom, niezmiennie ma na celu rozwijanie potencjału uczniów i wyposażenie ich w narzędzia niezbędne do odniesienia sukcesu w przyszłości.
Zainteresował Cię artykuł Rewolucja w Edukacji: HiT, EDB i Pierwsza Pomoc", "kategoria": "Edukacja? Zajrzyj też do kategorii Edukacja, znajdziesz tam więcej podobnych treści!