Reforma Edukacji: Koniec Gimnazjów w Polsce?

W polskim systemie edukacji, podobnie jak w wielu innych dziedzinach życia, zmiany są nieuniknione i często bywają głębokie. Jedną z najbardziej znaczących reform ostatnich lat było przekształcenie, a w zasadzie likwidacja, gimnazjów. Wielu Polaków wciąż zadaje sobie pytanie: czy gimnazjum to podstawówka? Odpowiedź na to pytanie jest złożona, ale jednoznaczna – gimnazja jako odrębne typy szkół przestały istnieć. Proces ten był stopniowy i miał na celu powrót do ośmioletniej szkoły podstawowej, znanej z wcześniejszych lat.

Przekształcenie gimnazjum w szkołę podstawową nie było prostym zabiegiem administracyjnym. Spowodowało ono, że w wielu placówkach od 1 września 2017 roku zaczęły uczyć się zarówno klasy gimnazjalne (II i III, które kończyły swój cykl nauki), jak i uczniowie nowo utworzonych klas podstawowych. W efekcie, dawne gimnazja stały się częścią ośmioletnich szkół podstawowych, często z przewagą uczniów szkoły podstawowej, co było naturalną konsekwencją reformy.

Historia Reformy: Od Sześciu do Ośmiu Lat Nauki

Zmiana systemu edukacji, która doprowadziła do likwidacji gimnazjów, rozpoczęła się de facto 1 września 2017 roku. Właśnie wtedy powołano do życia ośmioletnie szkoły podstawowe. Dotychczasowe sześcioletnie szkoły podstawowe, które funkcjonowały przez lata, z dniem 1 września 2017 roku automatycznie stały się ośmioletnimi szkołami podstawowymi. Było to zgodne z artykułem 117 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo oświatowe. Ta zmiana objęła nie tylko nowo tworzone placówki, ale także te już istniejące, które po prostu wydłużyły swój cykl nauczania.

Decyzje o przekształceniu dotychczasowej sześcioletniej szkoły podstawowej w ośmioletnią należały do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego. Samorządy, które prowadziły te szkoły, miały obowiązek podjąć uchwałę w tej sprawie do 30 listopada 2017 roku. Uchwała ta stawała się jednocześnie aktem założycielskim nowej, ośmioletniej szkoły podstawowej. Co więcej, organy prowadzące publiczne szkoły podstawowe miały możliwość zwiększania liczby klas objętych strukturą organizacyjną nowej ośmioletniej szkoły. Cały proces miał na celu płynne przejście i minimalizację zakłóceń dla uczniów i nauczycieli.

Uczniowie klas I–VI dotychczasowej sześcioletniej szkoły podstawowej z dniem 1 września 2017 roku automatycznie stali się uczniami odpowiednich klas ośmioletniej szkoły podstawowej. Szczególnie istotne było to dla uczniów klasy VI z roku szkolnego 2016/2017, którzy w wyniku reformy zostali promowani bezpośrednio do klasy VII nowej szkoły podstawowej. Pierwsze postępowanie rekrutacyjne do klasy I ośmioletniej szkoły podstawowej przeprowadzono na rok szkolny 2019/2020. Warto jednak zaznaczyć, że w przypadku przekształcenia dotychczasowego gimnazjum w ośmioletnią szkołę podstawową, jednostka samorządu terytorialnego mogła podjąć decyzję o przeprowadzeniu rekrutacji wcześniej, już na rok szkolny 2017/2018 lub 2018/2019.

Gimnazja w Procesie Likwidacji

Równolegle z powstawaniem ośmioletnich szkół podstawowych, rozpoczęła się likwidacja gimnazjów. Z dniem 1 września 2017 roku zlikwidowano klasę I dotychczasowego gimnazjum, a w kolejnych latach stopniowo likwidowano pozostałe klasy. Organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego prowadzącej dotychczasowe gimnazjum miał obowiązek stwierdzić zakończenie jego działalności w drodze uchwały, w terminie do 30 listopada 2019 roku. Do tego czasu, w latach szkolnych 2017/2018 i 2018/2019, do dotychczasowych gimnazjów stosowano przepisy dotychczasowe, co oznaczało kontynuację nauki dla uczniów, którzy już rozpoczęli w nich naukę.

W związku z likwidacją klasy I, na rok szkolny 2017/2018 nie przeprowadzono postępowania rekrutacyjnego do klasy I dotychczasowego gimnazjum. Pojawiło się jednak pytanie, co z uczniami, którzy nie uzyskali promocji do kolejnej klasy? Zgodnie z art. 128 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo oświatowe, uczeń klasy I dotychczasowego gimnazjum, który w roku szkolnym 2016/2017 nie otrzymał promocji do klasy II, z dniem 1 września 2017 roku stał się uczniem klasy VII szkoły podstawowej. Dyrektor gimnazjum, w porozumieniu z organem prowadzącym, informował ucznia, w której szkole będzie kontynuował obowiązek szkolny. Podobne zasady obowiązywały dla uczniów klasy II i III gimnazjum, którzy nie uzyskali promocji w kolejnych latach – stawali się odpowiednio uczniami klasy VIII szkoły podstawowej.

Wyrównywanie Różnic Programowych: Wyzwanie dla Uczniów

Przejście z gimnazjum do szkoły podstawowej, zwłaszcza w przypadku uczniów, którzy nie uzyskali promocji, mogło wiązać się z pewnymi trudnościami. Jednym z głównych wyzwań było wyrównywanie różnic programowych, szczególnie w nauczaniu języków obcych. Jeśli uczeń w gimnazjum uczył się innego języka obcego nowożytnego niż ten nauczany w oddziale szkoły podstawowej, do której trafił, a rozkład zajęć uniemożliwiał mu uczęszczanie na zajęcia z języka, którego uczył się wcześniej, musiał sobie z tym poradzić. Ustawa przewidywała trzy możliwości:

1. Uczenie się języka obcego nowożytnego nauczanego w nowej szkole podstawowej i samodzielne wyrównywanie różnic programowych do końca roku szkolnego.
2. Kontynuowanie nauki języka obcego nowożytnego, którego uczył się w gimnazjum, we własnym zakresie.
3. Uczęszczanie do oddziału w innej szkole podstawowej na zajęcia z języka obcego nowożytnego, którego uczył się w dotychczasowym gimnazjum.

Były to rozwiązania mające na celu zapewnienie ciągłości edukacji, jednocześnie stawiające przed uczniami i ich rodzicami pewne wyzwania adaptacyjne.

Różne Drogi Przekształceń Gimnazjów

Ustawodawca przewidział kilka sposobów na przekształcenie dotychczasowych gimnazjów, co pozwoliło samorządom na elastyczne dostosowanie się do nowych przepisów. Główne możliwości to:

• Przekształcenie w ośmioletnią szkołę podstawową.
• Włączenie do ośmioletniej szkoły podstawowej.
• Przekształcenie w trzyletnie liceum ogólnokształcące.
• Przekształcenie w czteroletnie liceum ogólnokształcące.
• Włączenie do trzyletniego liceum ogólnokształcącego.
• Włączenie do czteroletniego technikum.
• Przekształcenie w czteroletnie liceum ogólnokształcące (z późniejszym startem).
• Przekształcenie w pięcioletnie technikum (z późniejszym startem).
• Włączenie do czteroletniego liceum ogólnokształcącego (z późniejszym startem).
• Włączenie do pięcioletniego technikum (z późniejszym startem).
• Przekształcenie w branżową szkołę I stopnia.
• Włączenie do branżowej szkoły I stopnia.

Terminy rozpoczęcia działalności przez szkoły utworzone w powyższych trybach były różne, od 1 września 2017 roku, przez 1 września 2018 roku, aż do 1 września 2019 roku, w zależności od wybranego sposobu przekształcenia. Warto podkreślić, że w szkołach utworzonych w wyniku tych przekształceń, w latach szkolnych 2017/2018 i 2018/2019, prowadzone były klasy dotychczasowego gimnazjum, aż do czasu ich całkowitej likwidacji. Do tych klas stosowano dotychczasowe przepisy dotyczące gimnazjum, a uczniom wydawano świadectwa opracowane dla dotychczasowych gimnazjów, opatrzone pieczęcią gimnazjum.

Za dzień zakończenia działalności dotychczasowego gimnazjum uznawano 31 sierpnia roku, w którym nastąpiło jego włączenie do odpowiedniej nowej placówki, np. ośmioletniej szkoły podstawowej, liceum ogólnokształcącego, technikum czy branżowej szkoły I stopnia.

Reforma w Zespołach Szkół

Reforma dotknęła również zespoły szkół. Z dniem 1 września 2017 roku zespół szkół publicznych, w skład którego wchodziła jedynie dotychczasowa sześcioletnia szkoła podstawowa i dotychczasowe gimnazjum, automatycznie stawał się ośmioletnią szkołą podstawową. Organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego prowadzącej taki zespół miał obowiązek w terminie do 30 listopada 2017 roku stwierdzić w drodze uchwały jego przekształcenie w ośmioletnią szkołę podstawową. To uprościło strukturę administracyjną i edukacyjną, łącząc dwa etapy kształcenia w jedną, spójną placówkę.

Kluczowe Daty i Fazy Wdrażania Reformy

Aby lepiej zrozumieć przebieg reformy, warto przyjrzeć się kluczowym datom i fazom jej wdrażania:

Najczęściej Zadawane Pytania (FAQ)

Poniżej przedstawiamy odpowiedzi na najczęściej pojawiające się pytania dotyczące reformy edukacji i likwidacji gimnazjów:

Czy gimnazjum w Polsce nadal istnieje?

Nie, gimnazja jako odrębne typy szkół zostały zlikwidowane w ramach reformy edukacji. Proces ten zakończył się ostatecznie 31 sierpnia 2019 roku, kiedy to ostatni rocznik ukończył naukę w gimnazjum.

Kiedy zmieniono gimnazjum na podstawówkę?

Zmiana rozpoczęła się 1 września 2017 roku. Od tego dnia szkoły podstawowe stały się ośmioletnie, a gimnazja rozpoczęły proces wygaszania. Klasa I gimnazjum została zlikwidowana, a kolejne roczniki kończyły naukę w ciągu dwóch kolejnych lat szkolnych.

Ile lat trwa szkoła podstawowa po reformie?

Po reformie, która weszła w życie 1 września 2017 roku, szkoła podstawowa trwa osiem lat.

Co stało się z budynkami po gimnazjach?

Budynki po gimnazjach zostały w większości przekształcone w ośmioletnie szkoły podstawowe, licea ogólnokształcące, technika lub branżowe szkoły I stopnia, w zależności od decyzji organów prowadzących i potrzeb lokalnych społeczności.

Co z uczniami, którzy nie zdali w gimnazjum?

Uczniowie, którzy nie uzyskali promocji do kolejnej klasy w gimnazjum, z dniem 1 września odpowiedniego roku (2017, 2018, 2019) stawali się uczniami odpowiednio klasy VII lub VIII ośmioletniej szkoły podstawowej. Dyrektor szkoły informował ich o nowym miejscu realizacji obowiązku szkolnego.

Podsumowanie

Reforma edukacji, która doprowadziła do likwidacji gimnazjów i powrotu do ośmioletniej szkoły podstawowej, była jedną z najważniejszych zmian w polskim systemie oświaty w ostatnich dekadach. Proces ten, choć złożony i rozłożony w czasie, miał na celu uproszczenie struktury edukacyjnej i wprowadzenie spójnego, dłuższego cyklu kształcenia na poziomie podstawowym. Zrozumienie tych zmian jest kluczowe dla każdego, kto interesuje się polskim systemem edukacji i jego historią.

Zainteresował Cię artykuł Reforma Edukacji: Koniec Gimnazjów w Polsce?? Zajrzyj też do kategorii Edukacja, znajdziesz tam więcej podobnych treści!