10/12/2018
Pisemna część rozszerzonej matury z języka angielskiego to wyzwanie, ale i szansa na zdobycie wysokich punktów. Jednym z najczęściej pojawiających się tematów jest rozprawka (ang. an essay), a w szczególności jej odmiana – for and against essay, czyli rozprawka, w której musisz przedstawić argumenty za i przeciw postawionej tezie. Jak napisać taką rozprawkę, aby zachwycić egzaminatora i zdobyć maksymalną liczbę punktów? Ten artykuł to Twój kompleksowy przewodnik, który przeprowadzi Cię przez wszystkie etapy tworzenia doskonałej pracy.
Rozprawka w języku angielskim to forma wypowiedzi pisemnej, której celem jest zaprezentowanie poglądów na dany temat, poszukanie odpowiedzi na postawione pytanie lub wyjaśnienie toku rozumowania, zawsze z podaniem odpowiednich argumentów. W przypadku rozprawki „za i przeciw” kluczowe jest zachowanie neutralności tezy we wstępie oraz przekonujące jej uzasadnienie poprzez przedstawienie obu stron argumentacji. Pamiętaj, że cała praca musi być utrzymana w stylu formalnym – oznacza to unikanie skróconych form, kolokwializmów i nieformalnego słownictwa. Niezwykle ważne jest również czytelne podzielenie tekstu na wyraźnie oddzielone akapity. Przygotowanie planu rozprawki przed przystąpieniem do pisania to najlepszy sposób na uporządkowanie myśli i logiczne rozłożenie treści.
Struktura idealnej rozprawki angielskiej
Prawidłowo skomponowana rozprawka z angielskiego składa się z trzech głównych części: wstępu, rozwinięcia i zakończenia. Rozwinięcie jest zazwyczaj podzielone na dwa akapity – jeden prezentujący argumenty „za”, a drugi argumenty „przeciw”. W ten sposób, poprawna rozprawka „za i przeciw” powinna mieć cztery oddzielne akapity, co zapewnia jej klarowność i czytelność dla egzaminatora.
Wstęp – Jak zacząć rozprawkę?
Wstęp to Twoja wizytówka. Musi zawierać wprowadzenie do tematu oraz przedstawienie bezstronnej tezy. To bardzo ważna zasada: piszący nie wyraża tutaj własnej opinii! We wstępie sygnalizujesz jedynie, czego dotyczy Twoja praca i zaznaczasz, że istnieją zarówno argumenty „za”, jak i „przeciw”. Pierwszy akapit nie powinien być nadmiernie długi – zazwyczaj wystarczą dwa do trzech zdań, aby skutecznie wprowadzić czytelnika w temat.
Przydatne zwroty i słownictwo we wstępie:
| Wyrażenie | Tłumaczenie |
|---|---|
| The problem/issue/phenomenon of...is/appears to be/has always been… | Problem/Zagadnienie/Zjawisko...jest/wydaje się/zawsze był… |
| There has been a lot of discussion in the media about… | W mediach toczy się dyskusja na temat… |
| It is public knowledge that… | Powszechnie wiadomo, że… |
| Public opinion is/has always been divided on the subject of… | Opinia publiczna jest/zawsze była podzielona w kwestii… |
| Have you ever thought about/considered…? | Czy zastanawiałeś się kiedyś nad…? |
| Nowadays almost everyone… | W dzisiejszych czasach prawie każdy… |
| Many people believe that… | Wiele osób wierzy, że… |
| It is a popular belief that… | Popularnym wierzeniem jest, że … |
| There has recently been a fierce/national dispute/discussion about… | Ostatnio toczy się gorąca/narodowa debata/dyskusja o… |
| Even though [topic] makes our lives easier, it also has some drawbacks. | Mimo że [temat] ułatwia nam życie, ma również pewne wady. |
| Experts believe that [action] has as many advantages as disadvantages. | Eksperci wierzą, że [czynność] ma tyle samo zalet, co wad. |
| Should we be worried about [issue] being used so widely? Let’s look at the pros and cons of this situation. | Czy powinniśmy się martwić powszechnym użyciem [zagadnienia]? Spójrzmy na zalety i wady tej sytuacji. |
Rozwinięcie: Argumenty „za” (Advantages)
Zgodnie z zasadami, w drugiej kolejności (czyli w drugim akapicie rozprawki) przedstawiane są argumenty „za” – zalety opisywanej sytuacji, rozwiązania czy zjawiska. Przygotowując plan rozprawki, wypisz dwa-trzy argumenty popierające opisywaną tezę. Pamiętaj, że każdy argument powinien być wprowadzony odpowiednim wyrażeniem, uzasadniony i poparty przykładem. Spójność i logika to klucz do sukcesu w tej części pracy.
Przykład uzasadnienia argumentu:
The most important advantage of mobile phones is the fact that they enable us to communicate easily at any given moment and thus improve safety. For instance, a lot of parents only let their children go out if they have their mobile with them and contact the parents at agreed times.
Przydatne zwroty i słownictwo przy wypisywaniu zalet:
| Wyrażenie | Tłumaczenie |
|---|---|
| The main/first/the most important advantage/benefit of...is… | Główną/Pierwszą/Najważniejszą zaletą/korzyścią...jest… |
| One major/additional/further advantage of...is… | Jednym z głównych/dodatkowych/kolejnych plusów...jest… |
| To begin with,/To start with, | Na początek, |
| Firstly,/In the first place, | Po pierwsze, |
| First of all, | Przede wszystkim, |
| Secondly, | Po drugie, |
| Thirdly, | Po trzecie, |
| In addition (to this/that), | W dodatku, |
| Moreover,/Furthermore,/What is more, | Ponadto, |
| Besides,/Also | Oprócz tego,/Także, |
| Apart from this/that, | Oprócz tego, |
| As a result,/Consequently,/Therefore,/Thus, | W rezultacie,/Dlatego/Tak oto,/W ten sposób, |
| Last but not least,/Finally, | Ostatnia, ale nie najmniej ważna sprawa,/W końcu,/Na koniec, |
| For example,/For instance, | Na przykład, |
| Especially/Particularly/In particular | Szczególnie, |
| Such as… | Tak/taki/takie/taka jak..., |
Rozwinięcie: Argumenty „przeciw” (Disadvantages)
Trzeci akapit to miejsce na przedstawienie argumentów „przeciw”. Powinno ich być tyle samo, ile argumentów „za” – zazwyczaj dwa lub trzy. Podobnie jak w przypadku zalet, wady powinny być przedstawione w logiczny, uporządkowany sposób i poparte wyjaśnieniami lub przykładami. To pokazuje egzaminatorowi, że potrafisz analizować temat z różnych perspektyw i budować spójną argumentację.
Przykład uzasadnienia argumentu:
However, mobile phones create potential health hazards. Numerous scientific evidence shows clearly that radiation from mobile phones may lead to serious diseases, such as cancer.
Przydatne zwroty i słownictwo przy wypisywaniu wad:
| Wyrażenie | Tłumaczenie |
|---|---|
| The main/first/most important disadvantage/drawback of...is.. | Główną/Pierwszą/Najważniejszą wadą...jest… |
| One/Another/An additional/Major disadvantage of...is… | Jedną/Kolejną/Dodatkową/Główną wadą...jest… |
| The opponents of...claim that… | Przeciwnicy...twierdzą, że… |
| ...not to mention the fact that… | ...nie wspominając o… |
| However, | Jednakże, |
| Even though/Although | Mimo że, |
| On the one hand, | Z jednej strony…, |
| On the other hand, | Z drugiej strony…, |
| Contrary to… | W przeciwieństwie do…, |
| …, in turn | ..., z kolei, |
| Nevertheless, | Niemniej, |
| From the point of view of the opponents, | Z punktu widzenia przeciwników, |
| According to… | Według…, |
| It is often said/claimed/suggested that… | Często mówi się/twierdzi się/sugeruje się, że… |
| The statistical data shows/ indicates that… | Dane statystyczne pokazują/wskazują, że… |
| From an economic/scientific point of view… | Z ekonomicznego/naukowego punktu widzenia…, |
| The latest research has proven that… | Najnowsze badanie udowodniło, że… |
| The numbers indicate that… | Liczby wskazują, że..., |
Zakończenie – Podsumowanie rozprawki
Ostatni akapit rozprawki to zakończenie, w którym należy podsumować całą wypowiedź. To jedyne miejsce w całym tekście, gdzie piszący może wyrazić swoją opinię na temat omawianej tezy. Pamiętaj, że podsumowanie nie polega na prostym przepisaniu wstępu lub użytych argumentów. W prawidłowo napisanym zakończeniu powinny pojawić się jakieś wnioski, płynące z przedstawionej wcześniej argumentacji.
Przykład zakończenia:
To conclude, mobile phones keep evolving and they acquire new functions every year to meet the demands of the customers. Even though they seem to have a few serious drawbacks, it is hardly possible to imagine the modern world without them. I strongly believe that all things considered, they cause more good than bad.
Przydatne zwroty i słownictwo do zakończenia rozprawki:
| Wyrażenie | Tłumaczenie |
|---|---|
| To sum up,/Summing up, | Podsumowując, |
| On the whole, | Ogólnie rzecz ujmując, |
| All things considered, | Biorąc wszystko pod uwagę, |
| All in all, | Podsumowując, |
| In conclusion,/To conclude, | Konkludując, |
| Taking everything into account, | Rozważając wszystkie argumenty, |
| Having considered both sides of the argument, | Wziąwszy pod uwagę obie strony dyskusji, |
| I (strongly) believe/think/feel (that)... | (Głęboko) Wierzę/Myślę/Czuję, że… |
| It seems/appears to me (that)... | Wydaje mi się, że… |
| To my mind,/To me,/In my opinion/view… | Według mnie… |
| As far as I’m concerned… | Jeżeli o mnie chodzi… |
| I (completely/entirely/absolutely) agree/disagree that… | Całkowicie się zgadzam/nie zgadzam, że… |
| I definitely share the view of the supporters/opponents of… | Zdecydowanie podzielam pogląd zwolenników/przeciwników… |
| I am totally against… | Jestem całkowicie przeciwny… |
| I could not agree more that/with… | Całkowicie się zgadzam, że/z… |
| I fully support the view that | Całkowicie popieram pogląd, że… |
| I have to express my disapproval of… | Muszę wyrazić moją dezaprobatę w stosunku do… |
| Under no circumstances will I… | Pod żadnym warunkiem nie… |
Przykład rozprawki „For and Against Essay”
Oto wzór poprawnie napisanej rozprawki typu „for and against essay”, który może posłużyć Ci jako inspiracja:
Holidays abroad - pros and cons
Holidays abroad are a treat that most people desire but not everybody can afford. They are a fantastic way of spending free time so every year more and more tourists from all over the world decide to leave their own country and explore the unknown. However, travelling abroad is not a bed of roses and it does have certain drawbacks that people tend to forget about.
There is no denying that exotic holidays have a number of advantages. First of all, such a holiday often turns out to be a fascinating history, geography or social studies lesson. Secondly, you learn, or practise foreign languages as this is the only way to communicate with the locals. What is more, you often meet interesting people and make friends with them. As a result, your horizons widen and you become more tolerant and open-minded.
Although travel broadens the mind, it does have some disadvantages, too. For example, the cost of a short holiday in a distant location is often extraorbitant. Another problem is your security abroad. Tropical diseases, political unrest or terrorist attacks are a few examples of situations that may spoil the best holiday. Furthermore, you run the risk of getting into trouble if you are not familiar with some local customs. The way you dress or gesticulate may be seen as offensive or even illegal.
Summing up, holidays abroad seem to have as many advantages as negative aspects. The decision where to spend your time off school or work is a matter of your personal preferences. As far as I’m concerned, not visiting at least one place that I have never seen before every year is unthinkable.
Rozprawka opiniująca (Opinion Essay) vs. Rozprawka „Za i Przeciw” (For and Against Essay)
Na maturze rozszerzonej z angielskiego możesz spotkać się z dwoma głównymi typami rozprawki. Kluczowe jest zrozumienie ich różnic, aby odpowiednio dostosować styl i strukturę swojej pracy.
| Cecha | Rozprawka opiniująca (Opinion Essay) | Rozprawka „Za i Przeciw” (For and Against Essay) |
|---|---|---|
| Cel | Wyrażenie własnej, subiektywnej opinii na dany temat i jej przekonujące uargumentowanie. | Przedstawienie zarówno wad, jak i zalet danego zjawiska/zagadnienia w sposób obiektywny. |
| Wstęp | Zawiera wyraźnie sformułowaną własną opinię (tezę). | Zawiera neutralną tezę, sygnalizującą istnienie obu stron argumentacji, bez wyrażania własnej opinii. |
| Rozwinięcie | Akapit 1: Argumenty popierające Twoją opinię (min. 2-3, szczegółowo omówione). Akapit 2: Kontrargumenty (inne punkty widzenia) i uzasadnienie, dlaczego się z nimi nie zgadzasz (kluczowe!). | Akapit 1: Argumenty „za” (min. 2-3, szczegółowo omówione). Akapit 2: Argumenty „przeciw” (min. 2-3, szczegółowo omówione). Staraj się o równą liczbę argumentów „za” i „przeciw”. |
| Zakończenie | Podsumowanie argumentów i powtórzenie swojej opinii (innymi słowami niż we wstępie), wzmocnienie stanowiska. | Podsumowanie przedstawionych argumentów „za” i „przeciw”. Możliwość wyrażenia własnej opinii TYLKO w tym miejscu. |
| Liczba akapitów | 4 wyraźne akapity. | 4 wyraźne akapity. |
Wymagania i punktacja na maturze rozszerzonej z angielskiego
Wypowiedź pisemna to obowiązkowy element matury rozszerzonej z języka angielskiego. Oprócz rozprawki, możesz spotkać się również z:
- artykułem,
- listem formalnym.
Niezależnie od wybranej formy, Twoja wypowiedź powinna zawierać od 200 do 250 wyrazów. Pamiętaj, że małe odstępstwa rzędu +/- 10% są akceptowalne, jednak zbyt krótka praca (poniżej 160 słów) będzie oceniana wyłącznie w kryterium zgodności z poleceniem, co oznacza utratę punktów w pozostałych kategoriach.
Twoja praca będzie oceniana według czterech głównych kryteriów:
| Kryterium | Maks. punkty | Na co zwraca uwagę egzaminator? |
|---|---|---|
| Zgodność z poleceniem | 5 | Czy wstęp zawiera jasną tezę? Czy argumentacja wspiera tezę? Czy rozwinięcie zawiera przykłady? Czy nie ma zbędnych elementów? Czy podsumowanie jest zgodne ze wstępem i rozwinięciem (innymi słowami)? Czy zachowana jest struktura rozprawki? |
| Spójność i logika wypowiedzi | 2 | Czy wszystkie części tekstu są logicznie połączone? Czy użyto prawidłowych czasów gramatycznych? Czy tekst nie zawiera błędów znacząco wpływających na komunikację? Czy argumenty są zgodne z zasadami rozumowania? |
| Zakres środków językowych | 3 | Czy używasz naturalnego, zróżnicowanego języka? Czy używasz frazali i wyrażeń w prawidłowym kontekście? Czy stosujesz zarówno proste, jak i bardziej skomplikowane struktury gramatyczne? Czy unikasz pospolitych słów (np. nice, great)? Czy styl jest konsekwentnie formalny? |
| Poprawność środków językowych | 3 | Czy praca zawiera błędy ortograficzne, interpunkcyjne, leksykalne, gramatyczne? Czy błędy są liczne i czy wpływają na zrozumienie tekstu? |
Pamiętaj, że Twoja praca musi być napisana czytelnie i być całkowicie samodzielna – nie może zawierać przepisanych zdań z arkusza egzaminacyjnego.
Praktyczne wskazówki: Co robić, a czego unikać?
Aby zmaksymalizować swoje szanse na zdobycie najwyższej liczby punktów za rozprawkę maturalną, zastosuj się do poniższych wskazówek:
- Pisz wyraźnie: Czytelne pismo ułatwia egzaminatorowi ocenę Twojej pracy.
- Stosuj akapity: Wyraźne oddzielenie akapitów poprawia strukturę i czytelność.
- Trzymaj się limitu słów: Celuj w 200-250 wyrazów. Zbyt krótka praca (poniżej 160 słów) jest surowo karana.
- Przeczytaj dokładnie polecenie: Upewnij się, że odnosisz się do każdej części zadania.
- Pisz samodzielnie: Unikaj kopiowania fragmentów z arkusza.
- Używaj stylu formalnego: Konsekwentnie utrzymuj formalny ton wypowiedzi.
- Jasno przedstaw tezę we wstępie: To podstawa oceny zgodności z poleceniem.
- Rozwinięcie musi wspierać tezę: Argumenty powinny być logicznie powiązane z wprowadzeniem.
- Pamiętaj o podsumowaniu: To nie tylko powtórzenie, ale wnioski i ewentualna opinia.
- Unikaj pospolitych słów: Zastępuj proste słowa (np. nice, interesting) bardziej wyszukanymi synonimami.
- Przygotuj listę wyrażeń: Miej pod ręką zwroty, które możesz wykorzystać w każdej części rozprawki.
- Przytaczaj przykłady i szczegółowo je omów: Zamiast suchej listy argumentów, rozwiń je i poprzyj konkretami.
Dobrze rozplanuj czas na egzaminie. Jeśli piszesz w brudnopisie, a brakuje Ci czasu na przepisanie, nie panikuj. Praca w brudnopisie może zostać sprawdzona, jeśli wyraźnie ją oznaczysz (np. przekreślając „Brudnopis” i pisząc „Czystopis”). Jeśli nie zdążysz przepisać całej pracy, umieść adnotację „ciąg dalszy w brudnopisie” i zaznacz, która część jest czystopisem.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy rozprawka na maturze musi mieć 200 słów?
Tak, rozprawka na maturze rozszerzonej z języka angielskiego powinna zawierać od 200 do 250 wyrazów. W przypadku, gdy praca będzie miała mniej niż 160 słów, zostanie oceniona tylko w kryterium zgodności z poleceniem, co znacząco obniży końcowy wynik.
Czym różni się rozprawka opiniująca od rozprawki „za i przeciw”?
Główna różnica polega na celu i miejscu wyrażenia własnej opinii. W rozprawce opiniującej (opinion essay) Twoja opinia jest wyrażona we wstępie i poparta argumentami w rozwinięciu. W rozprawce „za i przeciw” (for and against essay) we wstępie zachowujesz neutralność, a swoją opinię możesz wyrazić dopiero w zakończeniu.
Ile akapitów powinna mieć rozprawka?
Niezależnie od typu, poprawnie napisana rozprawka powinna mieć cztery wyraźne akapity: wstęp, dwa akapity rozwinięcia (jeden na argumenty „za”/popierające, drugi na „przeciw”/kontrargumenty) oraz zakończenie.
Co ocenia egzaminator w rozprawce?
Egzaminator ocenia cztery główne kryteria: zgodność z poleceniem (czy praca jest na temat i ma odpowiednią strukturę), spójność i logika wypowiedzi (czy tekst jest zrozumiały i logicznie połączony), zakres środków językowych (bogactwo słownictwa i struktur gramatycznych) oraz poprawność środków językowych (brak błędów ortograficznych, interpunkcyjnych, leksykalnych i gramatycznych).
Podsumowanie
Napisanie rozprawki w języku angielskim na maturze rozszerzonej nie jest trudne, jeśli odpowiednio się do tego przygotujesz. Kluczem do sukcesu jest rzetelne przygotowanie planu pracy, znajomość struktury, bogate słownictwo, poprawne stosowanie zwrotów oraz dbałość o gramatykę i styl formalny. Pamiętaj, że systematyczna nauka i praktyka to najlepsza gwarancja, że pisanie rozprawki typu for and against essay będzie dla Ciebie przysłowiowym „piece of cake”. Powodzenia na egzaminie!
Zainteresował Cię artykuł Rozprawka z angielskiego na maturze? Zajrzyj też do kategorii Edukacja, znajdziesz tam więcej podobnych treści!