Lektury Obowiązkowe Matury 2025: Pełny Przewodnik", "kategoria": "Edukacja

Przygotowania do matury to jeden z najważniejszych etapów w życiu każdego ucznia. W gąszczu informacji o wymaganiach, terminach i zasadach egzaminacyjnych, kluczowe staje się zrozumienie, które lektury obowiązkowe są absolutną podstawą sukcesu. Rok 2025 przynosi ze sobą konkretne wytyczne dotyczące kanonu literackiego, który będzie sprawdzany zarówno w części ustnej, jak i pisemnej egzaminu dojrzałości. Niezależnie od tego, czy masz jeszcze czas, czy goni Cię termin, ten artykuł rozwieje wszelkie wątpliwości i pomoże Ci skutecznie zaplanować naukę.

Znajomość treści i problematyki wymaganych utworów to fundament, bez którego trudno o wysoki wynik. Zadania egzaminacyjne, pytania na części ustnej czy tematy wypracowań są formułowane w odniesieniu do tych właśnie dzieł. Bez solidnego opanowania lektur, prezentowanie poszczególnych motywów, odwoływanie się do postaw bohaterów czy analizowanie kontekstów historycznoliterackich staje się niemożliwe. Zatem, zanurzmy się w świat polskiej i światowej literatury, aby dokładnie poznać to, co czeka Cię na egzaminie dojrzałości w 2025 roku.

Lektury obowiązkowe na maturze 2025: Co musisz przeczytać?

Centralna Komisja Egzaminacyjna precyzyjnie określa listę dzieł, które każdy maturzysta powinien znać. Jest to podstawa programowa z 2024 roku, obowiązująca na egzaminie w 2025. Podzielono ją na dwie główne sekcje: lektury wymagane do części ustnej i testu historycznoliterackiego, oraz te, do których można się odwoływać w wypracowaniu na poziomie podstawowym i rozszerzonym. Co ważne, lista do części ustnej i testu historycznoliterackiego jest tożsama z listą do wypracowania na poziomie podstawowym, co znacznie ułatwia przygotowania.

Lista lektur dla części ustnej i testu historycznoliterackiego (oraz wypracowania na poziomie podstawowym):

• Biblia, w tym fragmenty Księgi Rodzaju, Księgi Hioba, Księgi Koheleta, Księgi Psalmów, Apokalipsy św. Jana
• Jan Parandowski, Mitologia, cz. I Grecja
• Homer, Iliada (fragmenty)
• Sofokles, Antygona
• Lament świętokrzyski (fragmenty)
• Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią (fragmenty)
• Pieśń o Rolandzie (fragmenty)
• William Szekspir, Makbet
• Molier, Skąpiec
• Ignacy Krasicki, wybrana satyra
• Adam Mickiewicz, wybrane ballady, w tym Romantyczność; Dziady cz. III
• Bolesław Prus, Lalka
• Henryk Sienkiewicz, Potop (fragmenty)
• Fiodor Dostojewski, Zbrodnia i kara
• Stanisław Wyspiański, Wesele
• Władysław Stanisław Reymont, Chłopi (fragmenty)
• Stefan Żeromski, Przedwiośnie
• Witold Gombrowicz, Ferdydurke (fragmenty)
• Tadeusz Borowski, Proszę państwa do gazu
• Gustaw Herling-Grudziński, Inny świat (fragmenty)
• Hanna Krall, Zdążyć przed Panem Bogiem
• Albert Camus, Dżuma
• George Orwell, Rok 1984
• Sławomir Mrożek, Tango
• Marek Nowakowski, Górą „Edek” (z tomu Prawo prerii)
• Andrzej Stasiuk, Miejsce (z tomu Opowieści galicyjskie)
• Olga Tokarczuk, Profesor Andrews w Warszawie (z tomu Gra na wielu bębenkach)
• Ryszard Kapuściński, Podróże z Herodotem (fragmenty)

Lektury z zakresu szkoły podstawowej – nie zapomnij o nich!

Warto pamiętać, że na maturze mogą pojawić się również zadania sprawdzające znajomość treści i problematyki lektur obowiązkowych z zakresu szkoły podstawowej. W przypadku takich zadań, w arkuszu egzaminacyjnym zawsze zostanie zamieszczony odpowiedni fragment lektury. Są to:

• bajki Ignacego Krasickiego
• Adam Mickiewicz, Dziady cz. II
• Adam Mickiewicz, Pan Tadeusz (księgi: I, II, IV, X, XI, XII)
• Aleksander Fredro, Zemsta
• Juliusz Słowacki, Balladyna

"Pan Tadeusz" – Które księgi są obowiązkowe na maturze 2025?

Jednym z najczęściej zadawanych pytań dotyczących lektur jest to, które części epopei narodowej Adama Mickiewicza, „Pana Tadeusza”, są wymagane na egzaminie. W 2025 roku maturzyści nie muszą czytać całej księgi. Zgodnie z wytycznymi, obowiązkowa jest znajomość treści i problematyki wybranych ksiąg. To świetna wiadomość, pozwalająca skupić się na kluczowych momentach utworu.

Oto lista obowiązkowych ksiąg „Pana Tadeusza”:

Pamiętaj, że nawet jeśli nie wszystkie księgi są obowiązkowe, znajomość kontekstu całego dzieła może być pomocna w pełniejszej interpretacji i argumentacji na egzaminie. Skup się jednak przede wszystkim na tych wskazanych przez CKE.

Czy "Romeo i Julia" to lektura obowiązkowa na maturze 2025?

To pytanie nurtuje wielu maturzystów. Czy słynna tragedia Williama Szekspira, „Romeo i Julia”, znajduje się na liście lektur obowiązkowych na Matura 2025? Odpowiedź nie jest jednoznaczna, ale kluczowe jest rozróżnienie między "obowiązkową" a "możliwą do wykorzystania".

Zgodnie z podstawą programową obowiązującą od 2024 roku (a więc na maturze 2025), "Romeo i Julia" nie jest wymieniona na liście lektur obowiązkowych ani do części ustnej/testu, ani do wypracowania na poziomie podstawowym czy rozszerzonym. Jednakże, utwór ten pojawia się na liście "Inne lektury", do których można się odwoływać w wypracowaniu zgodnie z podstawą programową z 2018 roku.

Co to oznacza w praktyce? Oznacza to, że nie musisz obowiązkowo znać tego dramatu, aby zdać maturę. Nie pojawi się on jako bezpośrednie zadanie czy pytanie wymagające znajomości treści. Niemniej jednak, jeśli temat wypracowania pozwoli na odwołanie się do motywów miłości, konfliktu, przeznaczenia czy młodości, znajomość "Romea i Julii" może być cennym atutem. Może posłużyć jako dodatkowy argument lub przykład, wzbogacający Twoją pracę.

Podsumowując, nie jest to lektura, którą musisz przeczytać, ale jej znajomość może pomóc Ci w szerszym kontekście. Skup się najpierw na lekturach z aktualnej listy obowiązkowej, a jeśli masz czas i ochotę, poszerzaj swoją wiedzę o inne ważne dzieła literatury.

Lektury na poziomie rozszerzonym – dla ambitnych

Dla maturzystów przystępujących do egzaminu z języka polskiego na poziomie rozszerzonym, lista lektur jest znacznie szersza. Wymaga ona głębszej analizy i znajomości dodatkowych, często bardziej złożonych dzieł. Pamiętaj, że poziom rozszerzony to nie tylko więcej lektur, ale także konieczność bardziej zaawansowanej interpretacji i argumentacji.

• Homer, Odyseja (fragmenty)
• Dante Alighieri, Boska Komedia (fragmenty)
• Jan Kochanowski, Treny (jako cykl poetycki)
• William Szekspir, Hamlet
• Juliusz Słowacki, Kordian
• realistyczna lub naturalistyczna powieść europejska (Honoré de Balzac, Ojciec Goriot lub Charles Dickens, Klub Pickwicka, lub Mikołaj Gogol, Martwe dusze, lub Gustaw Flaubert, Pani Bovary)
• Franz Kafka, Proces (fragmenty)
• Michaił Bułhakow, Mistrz i Małgorzata
• Stanisław Ignacy Witkiewicz, Szewcy
• Bruno Schulz, wybrane opowiadania z tomu Sklepy cynamonowe
• Tadeusz Konwicki, Mała Apokalipsa
• Janusz Głowacki, Antygona w Nowym Jorku
• Sławomir Mrożek, wybrane opowiadanie
• wybrany esej Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, Zbigniewa Herberta

Inne lektury z podstawy programowej 2018 – warto je znać!

Chociaż nie są to lektury obowiązkowe na maturze 2025 według nowej podstawy, to nadal mogą stanowić cenne źródło inspiracji i argumentów do wypracowania. Są to dzieła, do których można się odwoływać. Znajomość tych tekstów poszerzy Twoje horyzonty i może pomóc w budowaniu bardziej złożonych analiz.

• Legenda o św. Aleksym (fragmenty)
• Kwiatki świętego Franciszka z Asyżu (fragmenty)
• Gall Anonim, Kronika polska (fragmenty)
• Jan Kochanowski, Odprawa posłów greckich
• Piotr Skarga, Kazania sejmowe (fragmenty)
• Jan Chryzostom Pasek, Pamiętniki (fragmenty)
• William Szekspir, Romeo i Julia
• Adam Mickiewicz, Konrad Wallenrod
• Bolesław Prus, Z legend dawnego Egiptu
• Eliza Orzeszkowa, Gloria victis
• Stefan Żeromski, Rozdziobią nas kruki, wrony…
• Tadeusz Borowski, Ludzie, którzy szli
• Józef Mackiewicz, Droga donikąd (fragmenty)
• Marek Nowakowski, Raport o stanie wojennym (wybrane opowiadanie)
• Jacek Dukaj, Katedra (z tomu W kraju niewiernych)
• Antoni Libera, Madame

Dla poziomu rozszerzonego z podstawy 2018 dodatkowo:

• Arystoteles, Poetyka, Retoryka (fragmenty)
• Platon, Państwo (fragmenty)
• Arystofanes, Chmury
• Wergiliusz, Eneida (fragmenty)
• św. Augustyn, Wyznania (fragmenty)
• św. Tomasz z Akwinu, Summa teologiczna (fragmenty)
• François Rabelais, Gargantua i Pantagruel (fragmenty)
• Michel de Montaigne, Próby (fragmenty)
• Juliusz Słowacki, Lilla Weneda
• Zygmunt Krasiński, Nie-Boska Komedia
• Stanisław Wyspiański, Noc listopadowa
• Jorge Luis Borges, wybrane opowiadanie

Matura ustna z języka polskiego – jak się przygotować?

Egzamin ustny z języka polskiego wymaga nie tylko znajomości lektur, ale także umiejętności swobodnej wypowiedzi, analizy tekstu i argumentacji. Kluczowym elementem przygotowań jest zapoznanie się z listą pytań jawnych, która zawiera 112 pytań i poleceń odnoszących się do poszczególnych utworów literackich. Przeanalizowanie ich pozwala przewidzieć potencjalne tematy i przygotować sobie zarysy odpowiedzi. Ćwicz mówienie, buduj spójne wypowiedzi i nie bój się odwoływać do różnorodnych kontekstów – historycznych, kulturowych, filozoficznych.

Warunki uzyskania świadectwa maturalnego 2025

Aby uzyskać upragnione świadectwo dojrzałości w 2025 roku, musisz spełnić kilka fundamentalnych warunków. Nie wystarczy sama obecność na egzaminach; konieczne jest osiągnięcie minimalnych progów punktowych. Oto najważniejsze zasady:

• Musisz przystąpić do wszystkich wymaganych prawem egzaminów obowiązkowych:
  • W części ustnej: język polski i język obcy nowożytny.
  • W części pisemnej: język polski, matematyka, język obcy nowożytny.
• Z każdego przedmiotu obowiązkowego, zarówno w części ustnej, jak i pisemnej, musisz uzyskać co najmniej 30% punktów. To jest absolutne minimum do zaliczenia.
• Musisz przystąpić do egzaminu z wybranego przedmiotu dodatkowego na poziomie rozszerzonym (lub dwujęzycznym w przypadku języków obcych nowożytnych) w części pisemnej. Ważne: dla tego przedmiotu nie jest określony próg zaliczenia, wystarczy samo przystąpienie. Wyjątek stanowi absolwent posiadający dyplom zawodowy technika – on nie musi przystępować do egzaminu z przedmiotu dodatkowego.

Pamiętaj, że sumienne przygotowanie do każdego z tych elementów jest kluczem do sukcesu.

Terminy matury 2025 – zaplanuj swój czas!

Znajomość harmonogramu egzaminów jest równie ważna, co znajomość lektur. Umożliwia skuteczne zaplanowanie powtórek i uniknięcie stresu związanego z ostatnią chwilą. Oto kluczowe daty Matury 2025:

Zawsze warto mieć ten harmonogram pod ręką i regularnie sprawdzać oficjalne komunikaty CKE, aby być na bieżąco z ewentualnymi zmianami.

Kiedy wyniki matury 2025?

Dzień ogłoszenia wyników to moment, na który z niecierpliwością czekają wszyscy maturzyści. Dla egzaminów zdawanych w terminie podstawowym i dodatkowym, wyniki zostaną ogłoszone 8 lipca 2025 roku. Tego samego dnia szkoły otrzymają świadectwa, aneksy i informacje o wynikach. Będziesz mógł sprawdzić swoje wyniki po zalogowaniu w systemie ZIU, udostępnianym przez Okręgową Komisję Egzaminacyjną. Dane do logowania otrzymasz w swojej szkole. Wyniki matur poprawkowych będą dostępne nieco później, bo 10 września 2025 roku.

Co zrobić w przypadku oblanej matury?

Niepowodzenie na maturze nie oznacza końca świata! Jeśli nie uda Ci się uzyskać wymaganego minimum 30% punktów z jednego przedmiotu obowiązkowego, masz szansę na poprawkę jeszcze tego samego roku, w sierpniu. Kilkanaście tygodni intensywnej nauki połączonej z analizą błędów może przynieść upragniony sukces. Jeśli jednak nie zdałeś matury z więcej niż jednego przedmiotu, niestety musisz poczekać na kolejną turę egzaminów w następnym roku. Pamiętaj, że zawsze możesz poprawić przedmiot, z którego uzyskałeś niesatysfakcjonującą liczbę punktów, nawet jeśli już zdałeś całą maturę.

Rekrutacja na studia 2025 – Twój kolejny krok

Posiadanie świadectwa dojrzałości jest oczywiście warunkiem przystąpienia do rekrutacji na studia wyższe. Od uzyskanych wyników zależy powodzenie w naborze na poszczególne kierunki. Warto wcześniej zapoznać się z progami punktowymi na interesujących Cię uczelniach i kierunkach. Zastanów się, jakie studia najlepiej odpowiadają Twoim zainteresowaniom i planom na przyszłość. Przeglądaj dostępne kierunki studiów w różnych miastach akademickich, analizuj typy studiów i korzystaj z baz uczelni, aby znaleźć idealne miejsce dla siebie. Sekcje rekrutacyjne na stronach uczelni zawierają szczegółowe informacje o naborze.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy wszystkie lektury z listy są na pewno obowiązkowe?

Tak, lektury wymienione w sekcjach "Lista lektur dla części ustnej i testu historycznoliterackiego" oraz "Lektury z zakresu szkoły podstawowej" są obowiązkowe na maturze 2025 na poziomie podstawowym. Lista lektur na poziomie rozszerzonym jest dodatkowo wymagana dla zdających ten poziom. "Inne lektury" z podstawy programowej 2018 nie są obowiązkowe, ale można się do nich odwoływać.

Czy muszę czytać całe książki, czy tylko fragmenty?

Wiele lektur na liście jest oznaczonych jako "fragmenty" (np. Iliada, Potop, Chłopi, Dżuma, Inny świat). W tych przypadkach wystarczy znajomość wybranych fragmentów. W przypadku "Pana Tadeusza" wymagane są konkretne księgi. W pozostałych przypadkach, jeśli nie ma adnotacji "fragmenty", zakłada się znajomość całego dzieła.

Co, jeśli nie przeczytam jakiejś lektury?

Brak znajomości lektury obowiązkowej może znacząco utrudnić lub uniemożliwić prawidłowe rozwiązanie zadań egzaminacyjnych, zarówno w części pisemnej (wypracowanie, test historycznoliteracki), jak i ustnej. Może to skutkować niezaliczeniem danego egzaminu. Zdecydowanie zaleca się przeczytanie i zrozumienie wszystkich wymaganych dzieł.

Czy lektury ze szkoły podstawowej są sprawdzane?

Tak, znajomość lektur z zakresu szkoły podstawowej (takich jak bajki Krasickiego, Dziady cz. II, wybrane księgi Pana Tadeusza, Zemsta, Balladyna) może być sprawdzana w teście historycznoliterackim oraz w wypracowaniu. Jeśli zadanie będzie dotyczyło takiej lektury, w arkuszu egzaminacyjnym zostanie zamieszczony jej fragment.

Gdzie znajdę pełną listę jawnych pytań na maturę ustną?

Pełna lista jawnych pytań na ustną maturę z języka polskiego jest publikowana przez Centralną Komisję Egzaminacyjną (CKE) na jej oficjalnej stronie internetowej. Zaleca się regularne sprawdzanie strony CKE w celu uzyskania najbardziej aktualnych informacji i listy pytań.

Mamy nadzieję, że ten obszerny przewodnik po lekturach obowiązkowych na Matura 2025 rozjaśnił wszelkie wątpliwości i pomoże Ci skutecznie zaplanować naukę. Pamiętaj, że kluczem do sukcesu jest systematyczność, zrozumienie tekstu, a nie tylko jego zapamiętanie, oraz umiejętność swobodnego posługiwania się językiem polskim w analizie i interpretacji. Życzymy powodzenia na egzaminie!

Zainteresował Cię artykuł Lektury Obowiązkowe Matury 2025: Pełny Przewodnik", "kategoria": "Edukacja? Zajrzyj też do kategorii Edukacja, znajdziesz tam więcej podobnych treści!