Świadectwa Szkolne: Zasady Wydawania i Wypełniania

Zakończenie roku szkolnego to dla wielu uczniów i rodziców moment pełen emocji, oczekiwania na wyniki klasyfikacji i, co za tym idzie, na świadectwo szkolne. Często pojawiają się pytania dotyczące zasad wydawania tych ważnych dokumentów, zwłaszcza w sytuacjach nietypowych, takich jak brak promocji do następnej klasy, czy też spełnienie warunków do uzyskania wyróżnienia. Niniejszy artykuł ma na celu rozwiać wszelkie wątpliwości, przedstawiając kompleksowy przewodnik po obowiązujących przepisach dotyczących świadectw szkolnych, z uwzględnieniem najnowszych regulacji na rok szkolny 2024/2025.

Czy uczeń bez promocji otrzymuje świadectwo szkolne?

Jedno z najczęściej zadawanych pytań dotyczy sytuacji, w której uczeń nie uzyskuje promocji do klasy programowo wyższej. Wiele osób intuicyjnie sądzi, że w takim przypadku świadectwo nie jest wydawane. Nic bardziej mylnego! Zgodnie z obowiązującymi przepisami, uczeń, który nie otrzymał promocji do następnej klasy, otrzymuje świadectwo szkolne. Dokument ten potwierdza fakt ukończenia danej klasy, ale jednocześnie jasno wskazuje na brak promocji do klasy programowo wyższej. Jest to zatem oficjalne potwierdzenie statusu ucznia po rocznej klasyfikacji, niezależnie od jej wyniku. Podstawą prawną dla tej zasady jest art. 44f ust. 5-6 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2024 r. poz. 750 ze zm.), który precyzuje, że uczeń, zależnie od wyników klasyfikacji rocznej, otrzymuje promocję albo nie uzyskuje promocji, a świadectwo dokumentuje ten stan rzeczy.

Kiedy uczeń otrzymuje świadectwo z wyróżnieniem?

Świadectwo szkolne z wyróżnieniem, potocznie zwane „paskiem”, jest dowodem na szczególne osiągnięcia edukacyjne ucznia. Wyróżnia się dwa rodzaje takich świadectw: świadectwo szkolne promocyjne z wyróżnieniem oraz świadectwo ukończenia szkoły z wyróżnieniem.

Świadectwo szkolne promocyjne z wyróżnieniem

Począwszy od klasy IV szkoły podstawowej, uczeń szkoły dla dzieci i młodzieży może otrzymać świadectwo szkolne promocyjne z wyróżnieniem. Aby je uzyskać, muszą być spełnione dwa kluczowe warunki:

• uzyskanie z obowiązkowych zajęć edukacyjnych średniej rocznych ocen klasyfikacyjnych co najmniej 4,75,
• uzyskanie co najmniej bardzo dobrej rocznej oceny klasyfikacyjnej zachowania.

Warto zwrócić uwagę na zmiany wprowadzone na rok szkolny 2024/2025. W tym okresie, do średniej rocznych ocen klasyfikacyjnych (minimum 4,75) wlicza się także roczne oceny klasyfikacyjne uzyskane z dodatkowych zajęć edukacyjnych, o ile uczeń na nie uczęszczał. Istotnym wyjątkiem jest fakt, że nie wlicza się rocznych ocen klasyfikacyjnych z religii lub etyki.

Świadectwo ukończenia szkoły z wyróżnieniem

Uczeń kończący szkołę – czy to szkołę podstawową, branżową szkołę I stopnia, liceum ogólnokształcące, czy technikum – może uzyskać świadectwo ukończenia szkoły z wyróżnieniem. Warunki są analogiczne do promocji z wyróżnieniem, lecz odnoszą się do klasyfikacji końcowej:

• uzyskanie z obowiązkowych zajęć edukacyjnych średniej końcowych ocen klasyfikacyjnych co najmniej 4,75,
• uzyskanie co najmniej bardzo dobrej końcowej oceny klasyfikacyjnej zachowania.

Podobnie jak w przypadku promocji, w roku szkolnym 2024/2025 do średniej końcowych ocen klasyfikacyjnych (minimum 4,75) wlicza się oceny z dodatkowych zajęć edukacyjnych (jeśli uczeń na nie uczęszczał), natomiast nie wlicza się końcowych ocen klasyfikacyjnych z religii lub etyki.

Co składa się na klasyfikację końcową?

Klasyfikacji końcowej, która decyduje o ukończeniu szkoły, dokonuje się w klasie programowo najwyższej danego typu szkoły. Składają się na nią:

• roczne oceny klasyfikacyjne z zajęć edukacyjnych ustalone w klasie programowo najwyższej,
• roczne oceny klasyfikacyjne z zajęć edukacyjnych, których realizacja zakończyła się w klasach programowo niższych w szkole danego typu,
• roczna ocena klasyfikacyjna zachowania ustalona w klasie programowo najwyższej (art. 44 f ust. 5 ww. ustawy).

Zasady wypełniania świadectw szkolnych i arkuszy ocen

Prawidłowe wypełnianie dokumentacji szkolnej, w tym świadectw i arkuszy ocen, jest kluczowe dla ich ważności i zgodności z prawem. Istnieje szereg szczegółowych zasad, których należy przestrzegać.

Forma wypełnienia

Świadectwo ukończenia szkoły oraz jego duplikat wypełnia się wyłącznie w postaci elektronicznej. Natomiast świadectwo szkolne promocyjne i arkusz ocen mogą być wypełniane pismem ręcznym lub w postaci elektronicznej. Dokumenty wypełniane elektronicznie przybierają postać papierowego wydruku.

Zakaz stosowania skrótów (z wyjątkami)

Co do zasady, na świadectwach i w arkuszach ocen nie stosuje się skrótów. Dotyczy to takich danych jak imię (imiona) i nazwisko ucznia, miesiąc w dacie urodzenia, klasa, oceny z zajęć edukacyjnych, ocena zachowania czy miesiąc wydania dokumentu. Nazwę szkoły należy wpisywać w pełnym brzmieniu, zgodnie ze statutem szkoły, z uwzględnieniem nazwy zespołu szkół, jeśli szkoła do niego należy.

Wypełnianie wierszy i nazw zajęć

Na dokumentach, w wierszach, które nie są wypełnione, wstawia się poziomą kreskę. W przypadku niewypełnienia kilku kolejnych wierszy, można je przekreślić ukośną kreską, z wyjątkiem pierwszego i ostatniego wolnego wiersza, w których wstawia się poziome kreski. Oznacza to, że wszystkie przedmioty określone w ramowym planie nauczania muszą być wpisane, nawet jeśli zajęcia nie były realizowane w danym roku – wtedy wstawia się kreskę.

Nazwy zajęć edukacyjnych wpisuje się w pełnym brzmieniu. Dopuszcza się wpisywanie nazwy zajęć edukacyjnych w dwóch wierszach, z tym że w pierwszym wierszu przeznaczonym na wpisanie oceny wstawia się poziomą kreskę.

Szczególne adnotacje w świadectwach i arkuszach

Istnieją specyficzne zasady dotyczące wpisywania informacji o zwolnieniach, nieklasyfikowaniu, a także o zajęciach dodatkowych i osiągnięciach:

• Zwolnienia z zajęć edukacyjnych: W wierszu przeznaczonym na wpisanie oceny wpisuje się odpowiednio „zwolniony” albo „zwolniona” (§ 19 ust. 4 rozp. MEN z dnia 22 lutego 2019 r.).
• Nieklasyfikowanie z zajęć edukacyjnych: W wierszu przeznaczonym na wpisanie oceny wpisuje się odpowiednio „nieklasyfikowany” albo „nieklasyfikowana” (§ 19 ust. 4 ww. rozp.).
• Religia/Etyka: W miejscu przeznaczonym na wpisanie ocen klasyfikacyjnych z religii/etyki wpisuje się poziomą kreskę, jeżeli uczeń nie uczęszczał na żadne z tych zajęć; ocenę z religii albo etyki, jeżeli uczeń uczęszczał na jedne z tych zajęć, bez wskazywania, z jakich zajęć jest to ocena; ocenę z religii i ocenę z etyki, jeżeli uczeń uczęszczał zarówno na zajęcia z religii, jak i na zajęcia z etyki (§ 25 ust. 6 rozp. MEN z dnia 7 czerwca 2023 r.).
• Dodatkowe zajęcia edukacyjne: Wpisuje się je, jeśli szkoła je prowadziła, w tym zajęcia umożliwiające podtrzymywanie poczucia tożsamości narodowej, etnicznej, językowej i religijnej. Do dodatkowych zajęć edukacyjnych zalicza się m.in. zajęcia z języka obcego nowożytnego innego niż nauczany obowiązkowo oraz zajęcia, dla których nie ustalono podstawy programowej, lecz program nauczania włączono do szkolnego zestawu programów nauczania.
• Szczególne osiągnięcia: W tej części wpisuje się uzyskane wysokie miejsca nagrodzone lub uhonorowane zwycięskim tytułem w zawodach wiedzy, artystycznych i sportowych, organizowanych przez kuratora oświaty lub co najmniej na szczeblu powiatowym przez inne podmioty. Ponadto, odnotowuje się osiągnięcia w aktywności społecznej, w tym wolontariacie, oraz realizację lub ukończenie programu nauczania ustalonego przez zagraniczną instytucję edukacyjną (w przypadku oddziałów międzynarodowych) (§ 25 ust. 8 ww. rozp.).
• Wychowanie do życia w rodzinie: Uczestnictwo ucznia w tych zajęciach wpisuje się w części „Inne zajęcia”, a w miejscu przeznaczonym na wpisanie oceny wpisuje się odpowiednio „uczestniczył” lub „uczestniczyła”.
• Szkoły/oddziały dwujęzyczne: Obok nazwy przedmiotu nauczanego dwujęzycznie wpisuje się adnotację „nauczany dwujęzycznie” albo skrót „ND”. Obok nazwy języka obcego nowożytnego, który jest drugim językiem nauczania w liceum ogólnokształcącym i technikum, wpisuje się adnotację „poziom dwujęzyczny” albo skrót „PD” (§ 27 ww. rozp.).
• Zajęcia sportowe w oddziałach/szkołach sportowych: W miejscu przeznaczonym na wpisanie oceny z tych zajęć wstawia się poziomą kreskę.
• Numer w księdze uczniów: Na świadectwach wpisuje się numer, pod którym uczeń jest wpisany w księdze uczniów.
• Uczniowie z niepełnosprawnością intelektualną: W arkuszu ocen ucznia z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim, w miejscu przeznaczonym na wpisanie informacji o orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, wpisuje się nazwę poradni, która wydała to orzeczenie.
• Zakres rozszerzony: W arkuszu ocen ucznia liceum ogólnokształcącego i technikum, obok nazwy obowiązkowych zajęć edukacyjnych realizowanych w zakresie rozszerzonym, wpisuje się adnotację „(zakres rozszerzony)”.

Data wydania świadectwa szkolnego

Data wydania świadectwa szkolnego jest ściśle określona przepisami. Zazwyczaj jest to data zakończenia rocznych zajęć dydaktyczno-wychowawczych. W roku szkolnym 2024/2025 jest to 27 czerwca 2025 r. (piątek).

Istnieją jednak wyjątki, dla których data wydania świadectwa jest inna. Dotyczy to uczniów, którzy:

• przystępowali do egzaminu poprawkowego,
• przystępowali do egzaminu klasyfikacyjnego,
• przystępowali do sprawdzianu wiadomości i umiejętności,
• którym ustalono roczną ocenę klasyfikacyjną w związku ze złożonymi zastrzeżeniami do dyrektora szkoły po zakończeniu rocznych zajęć dydaktyczno-wychowawczych.

W tych przypadkach, jako datę wydania świadectwa szkolnego promocyjnego i świadectwa ukończenia szkoły przyjmuje się datę podjęcia przez radę pedagogiczną uchwały w sprawie wyników odpowiednio promocji albo klasyfikacji i promocji tego ucznia.

W sytuacji, gdy w wyniku przeprowadzonego sprawdzianu wiadomości i umiejętności podwyższono roczną ocenę klasyfikacyjną z zajęć edukacyjnych, lub w wyniku głosowania komisji powołanej przez dyrektora szkoły podwyższono roczną ocenę klasyfikacyjną zachowania, uczniowi wydaje się nowe świadectwo szkolne promocyjne lub świadectwo ukończenia szkoły za zwrotem świadectwa lub jego duplikatu, wydanego poprzednio.

Podpisy i pieczęcie

Każde świadectwo szkolne promocyjne i świadectwo ukończenia szkoły wydawane przez szkołę musi być opatrzone odciskiem pieczęci urzędowej szkoły. Ponadto, dokumenty te muszą być podpisane przez dyrektora szkoły oraz wychowawcę klasy. W uzasadnionych przypadkach świadectwo może podpisać, zamiast wychowawcy klasy, inny nauczyciel wskazany przez dyrektora szkoły.

Tabela porównawcza: Kryteria wyróżnienia

Najczęściej Zadawane Pytania (FAQ)

1. Czy uczeń, który nie zdał do następnej klasy, dostaje świadectwo?

Tak, uczeń, który nie uzyskał promocji do klasy programowo wyższej, otrzymuje świadectwo szkolne. Dokument ten potwierdza fakt ukończenia danej klasy, ale jednocześnie wskazuje na brak promocji.

2. Kiedy uczeń otrzymuje świadectwo z wyróżnieniem?

Uczeń otrzymuje świadectwo z wyróżnieniem (promocyjne lub ukończenia szkoły), gdy uzyska średnią ocen z obowiązkowych zajęć edukacyjnych co najmniej 4,75 oraz co najmniej bardzo dobrą ocenę zachowania. Dla roku szkolnego 2024/2025 oceny z dodatkowych zajęć edukacyjnych wliczają się do średniej, natomiast oceny z religii/etyki nie.

3. Czy można używać skrótów na świadectwie szkolnym?

Zasadniczo nie. Większość informacji, takich jak imię, nazwisko, oceny, nazwa szkoły, musi być wpisywana w pełnym brzmieniu. Wyjątki dotyczą specyficznych adnotacji w szkołach dwujęzycznych, gdzie dopuszczalne są skróty „ND” (nauczany dwujęzycznie) lub „PD” (poziom dwujęzyczny).

4. Jaka data powinna być na świadectwie szkolnym?

Standardowo jest to data zakończenia rocznych zajęć dydaktyczno-wychowawczych (np. 27 czerwca 2025 r. dla roku szkolnego 2024/2025). W przypadku uczniów, którzy przystępowali do egzaminów poprawkowych, klasyfikacyjnych, sprawdzianów wiadomości lub złożyli zastrzeżenia, datą wydania świadectwa jest data podjęcia uchwały przez radę pedagogiczną w sprawie wyników klasyfikacji.

5. Co to są „szczególne osiągnięcia” na świadectwie?

„Szczególne osiągnięcia” obejmują wysokie miejsca w konkursach i zawodach (wiedzy, artystycznych, sportowych) organizowanych przez kuratora oświaty lub na szczeblu powiatowym, osiągnięcia w aktywności społecznej (w tym wolontariat) oraz realizację programów nauczania zagranicznych instytucji edukacyjnych w oddziałach międzynarodowych.

6. Czy niezdanie do następnej klasy to wstyd?

Niezdanie do następnej klasy nie powinno być postrzegane jako powód do wstydu, lecz jako formalna konsekwencja wyników klasyfikacji rocznej. Jest to sygnał, że w pewnych obszarach potrzebne jest dodatkowe wsparcie i praca. Szkoła ma obowiązek dokumentować ten fakt, a świadectwo potwierdzające brak promocji jest ważnym dokumentem, który pozwala na podjęcie dalszych kroków, np. w celu powtórzenia klasy i uzupełnienia braków. Ważne jest, aby w takiej sytuacji skupić się na analizie przyczyn i poszukiwaniu rozwiązań, zamiast na negatywnych emocjach.

Zrozumienie zasad wydawania i wypełniania świadectw szkolnych jest kluczowe zarówno dla uczniów i ich rodziców, jak i dla pracowników szkół. Dokładność i zgodność z przepisami prawa oświatowego gwarantują ważność tych dokumentów i prawidłowe odzwierciedlenie osiągnięć edukacyjnych ucznia. Mamy nadzieję, że niniejszy artykuł rozwiał Państwa wątpliwości i stanowi cenne źródło informacji w zakresie tak istotnego elementu edukacji.

Zainteresował Cię artykuł Świadectwa Szkolne: Zasady Wydawania i Wypełniania? Zajrzyj też do kategorii Edukacja, znajdziesz tam więcej podobnych treści!