Zmiany w Edukacji: HiT Znika, Co Dalej z WOS?

W polskim systemie edukacji zmiany bywają równie dynamiczne jak współczesna historia. Ostatnie lata przyniosły wiele zawirowań, a jednym z najbardziej kontrowersyjnych tematów była „Historia i Teraźniejszość” (HiT) – przedmiot wprowadzony zaledwie dwa lata temu, który wzbudził gorące dyskusje i podzielił środowiska edukacyjne. Teraz, gdy nowy rząd zapowiada gruntowne modyfikacje, pojawia się kluczowe pytanie: co dalej z HiT-em i czy „Wiedza o Społeczeństwie” (WOS), którą HiT częściowo zastąpił, powróci do szkół? Odpowiedzi na te pytania są kluczowe dla uczniów, rodziców i nauczycieli, a nadchodzące zmiany mogą na nowo zdefiniować kształt edukacji obywatelskiej w Polsce.

Koniec Ery HiT-u: Co Dalej z Przedmiotem Historia i Teraźniejszość?

Przedmiot „Historia i Teraźniejszość” był flagowym pomysłem poprzedniego ministra edukacji, Przemysława Czarnka. Wprowadzony do liceów i techników dwa lata temu, zastąpił on rozszerzoną wiedzę o społeczeństwie, stając się jednocześnie źródłem licznych kontrowersji. Głównym celem HiT-u było, jak deklarowano, przekazanie młodzieży kompleksowej wiedzy o historii Polski i świata od 1945 roku do czasów współczesnych, włączając w to zagadnienia dotyczące zarówno powojennej historii Polski, jak i sytuacji zagranicznej wybranych państw, takich jak Chiny czy USA. Dużo miejsca poświęcono również roli Kościoła.

Jednak to nie zakres tematyczny, a forma i treść, zwłaszcza podręcznik do HiT-u, wywołały największy sprzeciw. Książka autorstwa prof. Wojciecha Roszkowskiego, wydana przez Biały Kruk (wydawnictwo specjalizujące się w publikacjach religijnych), jako jedyna błyskawicznie przeszła wszystkie procedury dopuszczenia do użytku w szkołach. Krytycy, w tym wielu historyków, zwracali uwagę na liczne absurdy, nieścisłości i wyraźne ideologiczne nacechowanie podręcznika, co podważało jego wartość edukacyjną i obiektywizm. Pozostałe podręczniki, przygotowane przez WSiP i SOP Oświatowiec Toruń, dopuszczono do użytku znacznie później, już po rozpoczęciu roku szkolnego, co dodatkowo komplikowało sytuację.

W kampanii wyborczej Koalicja Obywatelska zapowiadała wycofanie HiT-u. Po wyborach, szefowa MEN Barbara Nowacka, choć przyznała, że historia współczesna jest potrzebna w systemie kształcenia, jasno podkreśliła, że „w tej formule, z tym podręcznikiem, nie wyobraża sobie funkcjonowania HiT-u”. Teraz te luźne zapowiedzi nabierają realnych kształtów. Według informacji Ministerstwa Edukacji, od września 2024 roku, HiT zniknie z planów lekcji dla wszystkich nowych uczniów rozpoczynających edukację w liceach, technikach i szkołach branżowych. Uczniowie, którzy już rozpoczęli naukę tego przedmiotu, będą kontynuować go w przyszłym roku szkolnym, co oznacza okres przejściowy dla szkół i nauczycieli.

Czy WOS Powróci? Rozwiewamy Wątpliwości

Wielu uczniów, rodziców i nauczycieli, słysząc o planach wycofania HiT-u, automatycznie zakładało powrót starej, dobrej „Wiedzy o Społeczeństwie” (WOS). W końcu to właśnie WOS, zwłaszcza na poziomie rozszerzonym, był cennym przedmiotem, który kształtował świadomość obywatelską i przygotowywał do rozumienia złożonych mechanizmów społecznych i politycznych. Nic bardziej mylnego. Wiceminister edukacji Katarzyna Lubnauer jasno deklaruje, że nie będzie powrotu do WOS-u w jego poprzedniej formule.

Ta decyzja może być dla niektórych zaskoczeniem, zwłaszcza w kontekście wcześniejszych zapowiedzi o potrzebie wzmocnienia edukacji obywatelskiej. Jednakże, zamiast reanimacji starego przedmiotu, rząd stawia na zupełnie nową jakość. Co więc czeka młodzież, która od września 2024 roku rozpocznie edukację w szkołach ponadpodstawowych? Odpowiedzią jest nowy przedmiot, który ma pojawić się w planach lekcji uczniów od drugiej klasy szkoły ponadpodstawowej we wrześniu 2025 roku.

Narodziny Nowego Przedmiotu: Edukacja Obywatelska

Jak zapowiada Katarzyna Lubnauer, w miejsce HiT-u (dla nowych roczników) i bez powrotu do WOS-u, pojawi się zupełnie nowy przedmiot związany z edukacją obywatelską. To kluczowa zmiana, która ma na celu dostosowanie programu nauczania do współczesnych potrzeb i wyzwań. Choć szczegóły dotyczące podstawy programowej nowego przedmiotu nie są jeszcze w pełni znane, można przypuszczać, że będzie on koncentrował się na kluczowych aspektach funkcjonowania społeczeństwa demokratycznego, prawach i obowiązkach obywateli, strukturach państwowych, a także na umiejętności krytycznego myślenia i aktywnego uczestnictwa w życiu publicznym. Pojawienie się go w drugiej klasie szkoły ponadpodstawowej we wrześniu 2025 roku daje ministerstwu czas na dopracowanie programu i przygotowanie odpowiednich materiałów dydaktycznych, choć dla wielu szkół i nauczycieli to nadal krótki termin na tak istotne zmiany.

HiT czy HiT pod Innym Płaszczem? Opinie Ekspertów

Decyzje o wycofaniu HiT-u i wprowadzeniu nowego przedmiotu budzą różne opinie w środowisku edukacyjnym. Czesław Wróbel, dyrektor VI LO w Krakowie i doświadczony historyk, uważa, że kurs historii współczesnej jest niewątpliwie potrzebny w szkołach średnich. Podkreśla, że nie wszystkim klasom udawało się zrealizować ten materiał w ramach tradycyjnej historii. Rozumie, że obecne władze chcą rozstać się z tym, co wymyślili poprzedni rządzący, zwłaszcza że sama nazwa przedmiotu „Historia i Teraźniejszość” może się źle kojarzyć, biorąc pod uwagę jej ideologiczne obciążenie i kontrowersje wokół podręczników. Jednakże, Wróbel zwraca uwagę na negatywne skutki ciągłego zamieszania z wprowadzaniem i wycofywaniem przedmiotów, co nie służy procesowi edukacji. Przypomnijmy, że HiT wszedł do szkół zaledwie we wrześniu 2022 roku, czyli zaledwie dwa lata temu.

Zdaniem Wróbla, zamiast całkowitego zastępowania HiT-u, można byłoby zastanowić się nad zmianą podstawy programowej tego przedmiotu, aby uniknąć dublowania treści z wiedzą o społeczeństwie. Sugeruje, że wystarczyłyby przesunięcia akcentów i treści z klasy drugiej do pierwszej, co pozwoliłoby zachować ciągłość i uniknąć niepotrzebnych rewolucji. Jego podsumowanie jest wymowne: „Będzie HiT tylko pod inną nazwą”. Ta opinia odzwierciedla obawy, że mimo zmiany nazwy, treść nowego przedmiotu może w dużej mierze pokrywać się z tym, co miało być nauczane w HiT-cie, a całe zamieszanie to jedynie próba zerwania z politycznym dziedzictwem poprzedników.

Porównanie Przedmiotów: HiT vs. WOS i Nowa Perspektywa

Aby lepiej zrozumieć skalę i charakter nadchodzących zmian, warto przyjrzeć się porównaniu dotychczasowego HiT-u z dawnym WOS-em oraz z zapowiadaną edukacją obywatelską. Poniższa tabela przedstawia kluczowe różnice i podobieństwa:

Warto zwrócić uwagę, że wprowadzenie HiT-u wiązało się również ze zmniejszeniem ogólnej liczby godzin historii – z ośmiu do siedmiu (przez całą szkołę średnią). W klasach z rozszerzoną historią liczba godzin tego przedmiotu pozostała na poziomie sześciu. Natomiast WOS na poziomie rozszerzonym wciąż jest realizowany w wymiarze ośmiu godzin przez całą szkołę średnią. To pokazuje, że zmiany dotyczą głównie zakresu podstawowego i ogólnego kształcenia obywatelskiego i historycznego.

Kontrowersje Wokół Podręczników HiT-u

Jednym z najbardziej palących problemów związanych z HiT-em był wspomniany podręcznik autorstwa prof. Wojciecha Roszkowskiego. Jego szybkie dopuszczenie do użytku, w przeciwieństwie do innych, później zatwierdzonych propozycji, wzbudziło podejrzenia o polityczne naciski. Książka, zamiast prezentować obiektywną wiedzę historyczną, zawierała liczne fragmenty o charakterze publicystycznym, oceniającym współczesne zjawiska społeczne i polityczne z bardzo specyficznej, konserwatywnej perspektywy. Krytykowano m.in. fragmenty dotyczące in vitro, LGBT+, czy Unii Europejskiej, które były przedstawiane w sposób stronniczy i dyskryminujący. To właśnie ta książka stała się symbolem ideologizacji edukacji i głównym powodem, dla którego obecne władze zdecydowały się na tak radykalne cięcie.

Harmonogram Zmian: Kto i Kiedy Zostanie Dotknięty?

Aby uniknąć chaosu, Ministerstwo Edukacji wprowadza zmiany stopniowo. Oto kluczowy harmonogram:

• Wrzesień 2024: Uczniowie, którzy rozpoczną naukę w pierwszej klasie liceum, technikum lub szkoły branżowej, nie będą mieli w planach lekcji przedmiotu „Historia i Teraźniejszość”.
• Wrzesień 2024: Uczniowie, którzy już rozpoczęli naukę HiT-u (czyli obecne drugie i trzecie klasy), będą kontynuować ten przedmiot zgodnie z dotychczasowym planem, aż do zakończenia cyklu edukacyjnego.
• Wrzesień 2025: W planach lekcji uczniów od drugiej klasy szkoły ponadpodstawowej pojawi się nowy przedmiot – edukacja obywatelska. Oznacza to, że pierwsza klasa, która rozpocznie naukę we wrześniu 2024 roku bez HiT-u, w drugiej klasie (we wrześniu 2025) zacznie się uczyć nowego przedmiotu.

Taki harmonogram ma na celu zapewnienie płynności i uniknięcie sytuacji, w której uczniowie zostaliby pozbawieni kluczowych treści programowych w trakcie trwania cyklu kształcenia. Niemniej jednak, dla nauczycieli oznacza to konieczność przygotowania się do nauczania nowego przedmiotu i jednoczesnego kontynuowania HiT-u dla starszych roczników, co stanowi niemałe wyzwanie organizacyjne i merytoryczne.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Czy HiT zostanie całkowicie usunięty ze szkół?

Tak, dla wszystkich nowych roczników rozpoczynających naukę w szkołach ponadpodstawowych od września 2024 roku, HiT zniknie z programu. Uczniowie, którzy już go realizują, będą go kontynuować.

Czy WOS powróci do szkół średnich?

Nie, dotychczasowa „Wiedza o Społeczeństwie” w formie, w jakiej była przed HiT-em, nie wraca. Zamiast niej, od września 2025 roku, pojawi się nowy przedmiot związany z edukacją obywatelską.

Kiedy pojawi się nowy przedmiot z edukacji obywatelskiej?

Nowy przedmiot pojawi się w planach lekcji uczniów od drugiej klasy szkoły ponadpodstawowej we wrześniu 2025 roku. Oznacza to, że rocznik, który zacznie liceum/technikum we wrześniu 2024, będzie pierwszym, który go pozna.

Czy zmiany wpłyną na rozszerzoną historię i WOS?

Nie. Zmiany dotyczą głównie przedmiotów na poziomie podstawowym. Rozszerzona historia oraz WOS na poziomie rozszerzonym pozostają bez zmian w swoim wymiarze godzinowym.

Dlaczego HiT jest wycofywany?

Głównymi powodami są kontrowersje wokół podręcznika, jego ideologiczne nacechowanie oraz ogólna formuła przedmiotu, która zdaniem obecnego rządu nie spełniała oczekiwań w zakresie obiektywnej edukacji historycznej i obywatelskiej.

Czy nowy przedmiot będzie podobny do HiT-u?

Eksperci, jak Czesław Wróbel, sugerują, że nowy przedmiot może zawierać wiele treści, które były obecne w HiT-cie, ale pod zmienioną nazwą i z inną podstawą programową, która ma być bardziej neutralna i kompleksowa w zakresie edukacji obywatelskiej.

Podsumowanie: Nowa Era Edukacji Obywatelskiej

Znika więc „Historia i Teraźniejszość”, przedmiot, który w krótkim czasie zdołał wywołać więcej dyskusji niż niejeden jego poprzednik. Nie wraca również WOS, co dla wielu jest zaskoczeniem. Zamiast tego, polskie szkoły średnie przygotowują się na nadejście nowej edukacji obywatelskiej. To ambitny plan, który ma na celu wypełnienie luki po HiT-cie i jednocześnie odświeżenie podejścia do kształtowania świadomości obywatelskiej młodzieży. Czy nowy przedmiot sprosta oczekiwaniom i uniknie pułapek swoich poprzedników? Czas pokaże. Pewne jest jedno: polska edukacja, wciąż szukając optymalnej formuły nauczania historii i społeczeństwa, wkracza w kolejny etap zmian, które z pewnością będą miały długofalowy wpływ na przyszłe pokolenia.

Zainteresował Cię artykuł Zmiany w Edukacji: HiT Znika, Co Dalej z WOS?? Zajrzyj też do kategorii Edukacja, znajdziesz tam więcej podobnych treści!