EDB w Liceum? Nowe Przedmioty od 2025!

System edukacji w Polsce nieustannie ewoluuje, odpowiadając na potrzeby zmieniającego się świata i społeczeństwa. Jedną z najbardziej oczekiwanych i dyskutowanych zmian jest wprowadzenie nowych przedmiotów do programu nauczania w szkołach ponadpodstawowych. Od roku szkolnego 2025/2026 uczniowie liceów ogólnokształcących, techników oraz branżowych szkół I stopnia spotkają się z dwoma nowymi obszarami wiedzy: Edukacją Obywatelską i Edukacją Zdrowotną. W związku z tym pojawia się wiele pytań, zwłaszcza dotyczących dotychczasowych przedmiotów, takich jak Edukacja dla Bezpieczeństwa (EDB). Czy EDB nadal będzie obecna w 2 klasie liceum? Jak nowe przedmioty wpłyną na dotychczasowy plan nauczania? Przyjrzyjmy się szczegółom tych nadchodzących modyfikacji, aby rozwiać wszelkie wątpliwości i przygotować się na zmiany.

Celem wprowadzanych innowacji jest lepsze przygotowanie młodych ludzi do funkcjonowania w społeczeństwie, zarówno w kontekście świadomego obywatelstwa, jak i dbałości o własne zdrowie oraz dobrostan. Zmiany te są odpowiedzią na współczesne wyzwania, wymagające od przyszłych pokoleń nie tylko wiedzy merytorycznej, ale także kompetencji społecznych, prozdrowotnych i patriotycznych. Ministerstwo Edukacji, w ramach konsultacji publicznych, dopracowało szczegóły podstaw programowych, aby zapewnić jak największą efektywność nauczania.

Rewolucja w Programie Nauczania: Nowe Przedmioty od 2025/2026

Od 1 września 2025 roku polski system edukacji wzbogaci się o dwa kluczowe przedmioty. Mowa tu o Edukacji Obywatelskiej oraz Edukacji Zdrowotnej. Zmiany te są wynikiem długotrwałych prac i konsultacji, mających na celu unowocześnienie i urealnienie programu nauczania. Warto podkreślić, że obydwa przedmioty mają na celu rozwijanie kluczowych kompetencji, które są niezbędne w życiu codziennym i zawodowym.

Edukacja Obywatelska ma za zadanie wzmocnić postawy patriotyczne i odpowiedzialność za wspólnotę, natomiast Edukacja Zdrowotna skupi się na kształtowaniu zdrowych nawyków i świadomości prozdrowotnej. Ważne jest, aby zrozumieć, że wprowadzenie tych przedmiotów nie oznacza automatycznego usunięcia innych, lecz raczej reorganizację i wzbogacenie dotychczasowego programu. W kolejnych akapitach szczegółowo omówimy każdy z nich, a także wyjaśnimy, co z przedmiotem Edukacja dla Bezpieczeństwa (EDB).

Edukacja Obywatelska: Kształtowanie Świadomych Obywateli

Nowy przedmiot, Edukacja Obywatelska, będzie realizowany począwszy od roku szkolnego 2025/2026. Jego głównym celem jest przygotowanie uczniów do świadomego i odpowiedzialnego zaangażowania obywatelskiego w społeczeństwie demokratycznym. Przedmiot ten ma budować i wzmacniać postawy patriotyczne młodych ludzi, oparte na poczuciu tożsamości i dumie z przynależności do wspólnoty, troski o małą i dużą Ojczyznę, a także poczuciu odpowiedzialności za jej kształt. Równolegle, Edukacja Obywatelska ma kształtować otwartość i szacunek względem innych, empatię i solidarność, a także zaangażowanie na rzecz dobra wspólnego.

Wymiar Godzin i Realizacja w Różnych Typach Szkół

Edukacja Obywatelska będzie obowiązkowa i zintegrowana z programem nauczania w różnych typach szkół ponadpodstawowych, z różnym wymiarem godzin, aby dopasować się do specyfiki każdego z nich:

• Liceum Ogólnokształcące: W klasie II i III, w wymiarze 3 godzin w całym okresie nauczania. Oznacza to 2 godziny tygodniowo w klasie II i 1 godzinę tygodniowo w klasie III.
• Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych (forma stacjonarna): W klasie II i III, w wymiarze 2 godzin w całym okresie nauczania, czyli po 1 godzinie tygodniowo w każdej klasie.
• Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych (forma zaoczna): W semestrze I i II w klasie II, w wymiarze 32 godzin w całym okresie nauczania (po 16 godzin tygodniowo). Wymiar godzin jest analogiczny do tego przewidzianego wcześniej dla przedmiotu Historia i Teraźniejszość.
• Technikum: W klasach II–IV, w wymiarze 3 godzin w całym okresie nauczania, czyli po 1 godzinie tygodniowo w każdej z tych klas.
• Branżowa Szkoła I Stopnia: W klasie II i III, w wymiarze 2 godzin w całym okresie nauczania, czyli po 1 godzinie tygodniowo w klasie II i III.

Cele i Założenia Edukacji Obywatelskiej

Edukacja Obywatelska ma być przedmiotem, który wykracza poza tradycyjne nauczanie historii czy wiedzy o społeczeństwie. Ma ona na celu praktyczne przygotowanie do aktywnego uczestnictwa w życiu publicznym, rozwijanie krytycznego myślenia, umiejętności analizy informacji oraz zdolności do podejmowania świadomych decyzji. W ramach zajęć uczniowie będą poznawać mechanizmy funkcjonowania państwa, społeczeństwa obywatelskiego, a także uczyć się zasad dialogu, kompromisu i rozwiązywania konfliktów.

Edukacja Zdrowotna: Klucz do Długoterminowego Dobrostanu

Drugim nowym przedmiotem jest Edukacja Zdrowotna, która również zostanie wprowadzona obowiązkowo od roku szkolnego 2025/2026. Głównym celem tego przedmiotu jest kształtowanie kompetencji uczniów związanych z całożyciową dbałością o zdrowie oraz budowanie potencjału zdrowotnego własnego i otoczenia. Edukacja Zdrowotna jest odpowiedzią na rosnące wyzwania zdrowotne współczesnego świata, takie jak choroby cywilizacyjne, problemy psychiczne czy zagrożenia wynikające z niewłaściwych nawyków.

Obowiązkowość i Zakres Przedmiotu

Warto zaznaczyć, że Edukacja Zdrowotna zastąpi przedmiot Wychowanie do Życia w Rodzinie. Jest to kluczowa informacja, ponieważ często mylono ją z zastąpieniem EDB. Edukacja Zdrowotna będzie przedmiotem nieobowiązkowym, co oznacza, że rodzice lub pełnoletni uczniowie będą mogli zgłosić dyrektorowi szkoły w formie pisemnej rezygnację z udziału w tych zajęciach. Zajęcia będą odbywać się w wymiarze 1 godziny tygodniowo przez cały rok szkolny.

Przedmiot będzie realizowany w:

• Szkołach Podstawowych: W klasach IV–VIII, w wymiarze po 1 godzinie tygodniowo. W klasie VIII przedmiot będzie realizowany nie dłużej niż do końca stycznia danego roku szkolnego, z uwagi na egzamin ósmoklasisty.
• Szkołach Ponadpodstawowych (Liceum Ogólnokształcące, Technikum, Branżowa Szkoła I Stopnia): W wymiarze 2 godzin w klasach I–III. Przedmiot będzie mógł być realizowany w klasach I i II, albo w klasach II i III, albo w klasach I i III. Ta elastyczność ma pozwolić szkołom na lepsze dopasowanie harmonogramu do specyfiki placówki.

Działy Tematyczne Edukacji Zdrowotnej

Wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności w ramach Edukacji Zdrowotnej zostały ujęte w 11 działach tematycznych, które obejmują szeroki zakres zagadnień związanych ze zdrowiem:

1. Wartości i postawy
2. Zdrowie fizyczne
3. Aktywność fizyczna
4. Odżywianie
5. Zdrowie psychiczne
6. Zdrowie społeczne
7. Dojrzewanie (tylko w szkołach podstawowych)
8. Zdrowie seksualne
9. Zdrowie środowiskowe
10. Internet i profilaktyka uzależnień
11. System ochrony zdrowia (tylko w szkołach ponadpodstawowych)

Taki szeroki zakres tematyczny ma zapewnić kompleksowe podejście do edukacji prozdrowotnej, obejmujące zarówno aspekty fizyczne, jak i psychiczne, społeczne oraz środowiskowe.

Kwalifikacje Nauczycieli i Wsparcie w Nowej Rzeczywistości

Wprowadzenie nowych przedmiotów wiąże się z koniecznością zapewnienia odpowiednio wykwalifikowanej kadry nauczycielskiej. Ministerstwo Edukacji aktywnie działa na rzecz przygotowania nauczycieli do nauczania Edukacji Obywatelskiej i Edukacji Zdrowotnej.

Dla Edukacji Obywatelskiej: Przedmiot będzie mógł być nauczany przez nauczycieli posiadających kwalifikacje wymagane do nauczania przedmiotów: historia, historia i teraźniejszość oraz wiedza o społeczeństwie. Dodatkowo, nauczyciele będą mieli możliwość uczestniczenia w szkoleniach doskonalących, organizowanych przez publiczne placówki doskonalenia nauczycieli.

Dla Edukacji Zdrowotnej: Kwalifikacje do nauczania Edukacji Zdrowotnej będą posiadać nauczyciele biologii, przyrody, wychowania fizycznego, wychowania do życia w rodzinie, a także nauczyciele psycholodzy. Dodatkowo, przedmiot ten będą mogli prowadzić osoby, które ukończyły studia magisterskie w zakresie edukacji zdrowotnej i posiadają przygotowanie pedagogiczne, lub ukończyły inne studia magisterskie, posiadają przygotowanie pedagogiczne i ukończyły studia podyplomowe w zakresie edukacji zdrowotnej. Kwalifikacje będą posiadać również osoby, które ukończyły studia przygotowujące do wykonywania zawodu lekarza, lekarza dentysty, farmaceuty, pielęgniarki, położnej, diagnosty laboratoryjnego, fizjoterapeuty, ratownika medycznego, albo studia w zakresie zdrowia publicznego i posiadają przygotowanie pedagogiczne. Co więcej, zajęcia z Edukacji Zdrowotnej będą mogły być prowadzone przez zespół dwóch lub więcej nauczycieli.

Darmowe Studia Podyplomowe i Szkolenia

Ministerstwo Edukacji Narodowej zleciło 11 uczelniom realizację kwalifikacyjnych studiów podyplomowych dla nauczycieli, przygotowujących do nauczania Edukacji Zdrowotnej. Studia te będą finansowane z budżetu MEN i będą bezpłatne dla nauczycieli. Będą trwały 3 semestry, a zajęcia miały rozpocząć się w marcu/kwietniu br. Uczelnie biorące udział w programie to m.in. Uniwersytet Medyczny w Białymstoku, Gdański Uniwersytet Medyczny, Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum w Krakowie i wiele innych.

Dodatkowo, Ośrodek Rozwoju Edukacji w Warszawie, we współpracy z publicznymi placówkami doskonalenia nauczycieli, zorganizuje szkolenia dla nauczycieli obu nowych przedmiotów. Opublikowane zostaną również cyfrowe materiały edukacyjne (w tym scenariusze lekcji) na Zintegrowanej Platformie Edukacyjnej, aby wesprzeć nauczycieli w przygotowaniu do zajęć.

Zmiany w Technikum: Optymalizacja Planu Nauczania

Wprowadzenie nowych przedmiotów pociągnęło za sobą również dodatkowe zmiany w ramowym planie nauczania, szczególnie w technikum. Zmiany te są odpowiedzią na rekomendacje Rady Dyrektorów Szkół i Placówek Szkolnictwa Branżowego, mające na celu zmniejszenie obciążenia uczniów i lepsze zbalansowanie programu.

Koniec z Wyborem Przedmiotów Dodatkowych

Zrezygnowano z obowiązku realizowania przez uczniów technikum w klasie I jednego z przedmiotów: filozofia, plastyka, muzyka oraz język łaciński i kultura antyczna. Jednocześnie zaproponowano, aby przedmioty te mogły być realizowane jako zajęcia edukacyjne w ramach godzin do dyspozycji dyrektora, co daje szkołom większą elastyczność.

Przesunięcia Godzin i Nowy Wymiar Biznesu i Zarządzania

Aby zapewnić równomierny podział godzin w poszczególnych klasach technikum, zaplanowano przesunięcia wymiaru godzin niektórych przedmiotów, z zachowaniem dotychczasowego łącznego wymiaru w pięcioletnim okresie nauczania:

• Historia: Po 1 godzinie z klas I i II technikum zostanie przesunięte do klas III i IV technikum.
• Matematyka: 1 godzina z klasy V technikum zostanie przesunięta do klasy II technikum.
• Informatyka: 1 godzina z klasy III technikum zostanie przesunięta do klasy I technikum.

Dodatkowo, określono stały wymiar godzin przedmiotu Biznes i Zarządzanie, który będzie realizowany w klasie I i II technikum po 1 godzinie tygodniowo. Zastąpi to dotychczasowe rozwiązanie, które umożliwiało realizację tego przedmiotu w klasie I i II, albo tylko w klasie I, albo tylko w klasie II, zgodnie z decyzją dyrektora, w wymiarze 2 godzin w okresie nauczania.

Powyższe zmiany mają na celu optymalizację obciążenia uczniów technikum, uwzględniając jednocześnie wprowadzenie Edukacji Obywatelskiej i Edukacji Zdrowotnej.

EDB w Kontekście Nowych Przedmiotów: Co z Edukacją dla Bezpieczeństwa?

Wielu uczniów, rodziców i nauczycieli zastanawia się, co z przedmiotem Edukacja dla Bezpieczeństwa (EDB) w obliczu tych zmian. Czy EDB zostanie zastąpiona przez Edukację Obywatelską lub Edukację Zdrowotną? Na podstawie dostępnych informacji, należy jednoznacznie stwierdzić, że Edukacja dla Bezpieczeństwa (EDB) nie jest przedmiotem, który jest zastępowany ani usuwany w związku z wprowadzeniem Edukacji Obywatelskiej i Edukacji Zdrowotnej. Informacje przedstawione przez Ministerstwo Edukacji wyraźnie wskazują, że Edukacja Zdrowotna zastępuje Wychowanie do Życia w Rodzinie, natomiast Edukacja Obywatelska jest zupełnie nowym, dodatkowym przedmiotem.

Oznacza to, że EDB jako osobny przedmiot, skupiający się na zagrożeniach cywilizacyjnych, pierwszej pomocy, bezpieczeństwie i obronności, nadal będzie częścią programu nauczania w szkołach ponadpodstawowych. W planach nauczania liceów ogólnokształcących i techników, EDB jest zazwyczaj realizowana w klasach I lub II. Wprowadzenie nowych przedmiotów nie wpływa bezpośrednio na jej obecność ani wymiar godzin. Zatem, odpowiadając na pytanie: tak, EDB będzie nadal w 2 klasie liceum (lub innej klasie, w zależności od planu szkoły), a obok niej pojawią się nowe przedmioty, wzbogacające edukację.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Poniżej przedstawiamy odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące nadchodzących zmian w polskim systemie edukacji.

• Czy EDB będzie w 2 klasie liceum?
  Tak, Edukacja dla Bezpieczeństwa (EDB) pozostaje w planie nauczania i nie jest zastępowana przez Edukację Obywatelską ani Edukację Zdrowotną. Jej obecność w 2 klasie liceum zależy od ramowego planu nauczania konkretnej szkoły.

• Czy Edukacja Zdrowotna jest obowiązkowa?
  Edukacja Zdrowotna jest przedmiotem nieobowiązkowym. Rodzice lub pełnoletni uczniowie mają prawo zgłosić dyrektorowi szkoły pisemną rezygnację z udziału w tych zajęciach. Zastępuje ona dotychczasowy przedmiot Wychowanie do Życia w Rodzinie.

• Kiedy wchodzą w życie nowe przedmioty?
  Zarówno Edukacja Obywatelska, jak i Edukacja Zdrowotna, będą realizowane począwszy od roku szkolnego 2025/2026.

• Kto może uczyć nowych przedmiotów?
  Edukacji Obywatelskiej mogą uczyć nauczyciele historii, historii i teraźniejszości oraz wiedzy o społeczeństwie. Edukacji Zdrowotnej mogą uczyć nauczyciele biologii, wychowania fizycznego, wychowania do życia w rodzinie, psycholodzy, a także osoby z wykształceniem kierunkowym w zakresie edukacji zdrowotnej lub medycznym, posiadające przygotowanie pedagogiczne. Ministerstwo oferuje bezpłatne studia podyplomowe w tym zakresie.

• Czy nowe przedmioty będą przez cały rok szkolny?
  Tak, Edukacja Obywatelska i Edukacja Zdrowotna będą przedmiotami realizowanymi przez cały rok szkolny, z określonym tygodniowym wymiarem godzin, rozłożonym na poszczególne klasy zgodnie z projektem rozporządzenia.

• Co z przedmiotem Wychowanie do Życia w Rodzinie?
  Przedmiot Wychowanie do Życia w Rodzinie zostanie zastąpiony przez Edukację Zdrowotną od roku szkolnego 2025/2026.

Podsumowanie i Perspektywy

Wprowadzenie Edukacji Obywatelskiej i Edukacji Zdrowotnej od roku szkolnego 2025/2026 to znaczący krok w rozwoju polskiego systemu edukacji. Nowe przedmioty mają na celu przygotowanie młodych ludzi do wyzwań współczesnego świata, kształtując w nich postawy prospołeczne, patriotyczne oraz prozdrowotne. Jest to inwestycja w przyszłe pokolenia, które będą musiały sprostać coraz bardziej złożonym realiom.

Co ważne, zmiany te nie oznaczają rezygnacji z kluczowych przedmiotów, takich jak Edukacja dla Bezpieczeństwa (EDB), która nadal pozostaje ważnym elementem programu nauczania. Nowe przedmioty wzbogacają ofertę edukacyjną, a nie ją zastępują. Dzięki elastyczności w realizacji Edukacji Zdrowotnej oraz wsparciu dla nauczycieli w postaci szkoleń i bezpłatnych studiów podyplomowych, system edukacji ma szansę sprawnie wdrożyć te innowacje. Jest to z pewnością ekscytujący czas dla polskiej oświaty, otwierający nowe możliwości rozwoju dla uczniów i nauczycieli.

Zainteresował Cię artykuł EDB w Liceum? Nowe Przedmioty od 2025!? Zajrzyj też do kategorii Edukacja, znajdziesz tam więcej podobnych treści!