300 lat Żeromskiego: Żywa Historia Kielc", "kategoria": "Edukacja

W sercu Kielc, niczym strażnik pamięci i skarbnica wiedzy, stoi instytucja, która przez trzy stulecia niezmiennie pełniła rolę kuźni umysłów i charakterów. I Liceum Ogólnokształcące imienia Stefana Żeromskiego to nie tylko najstarsza szkoła w Kielcach, ale i w całym województwie świętokrzyskim. Jej historia to barwna mozaika wydarzeń, ludzi i idei, które wpłynęły na losy całych pokoleń. Obecnie, w atmosferze radosnych obchodów jubileuszu 300-lecia, warto przyjrzeć się bliżej tej niezwykłej placówce, która przetrwała zawirowania dziejowe, by dziś, z dumą, patrzeć w przyszłość.

Początki i Fundamenty: XVIII Wiek

Historia „Żeromskiego” sięga głęboko w XVIII wiek, czasy panowania Augusta II Mocnego, kiedy to Polska, mimo trudności, dbała o rozwój edukacji. Kamień węgielny pod budowę szkoły, która dziś dumnie stoi przy ulicy Jana Pawła II, położono w dniu 25 kwietnia 1724 roku. Już we wrześniu 1727 roku pierwsi uczniowie zasiedli w jej ławach, rozpoczynając nową erę w kieleckim szkolnictwie. Powstanie tej niezwykłej placówki jest nierozerwalnie związane z postacią biskupa Felicjana Szaniawskiego. Ten światły człowiek, który w 1720 roku objął diecezję krakowską i de facto stał się właścicielem Kielc, wykazywał się niezwykłą troską o rozwój gospodarczy miasta, ale przede wszystkim o kształcenie młodzieży. To dzięki jego wizji i determinacji Kielce zyskały szkołę, która miała stać się ostoją polskiej myśli i kultury. W początkowym okresie, aż do 1819 roku, szkoła znajdowała się pod zarządem księży komunistów, co było określeniem pochodzącym od nazwy Instytutu „Communis Vitae” – wspólnego życia, co podkreślało wspólnotowy charakter nauczania i wychowania.

Pod Zaborami: Wyzwania i Reformy

Trzeci rozbiór Polski w 1795 roku przyniósł Kielcom panowanie austriackie, co nieuchronnie wpłynęło na funkcjonowanie szkoły. Początkowo władze zaborcze były zbyt zajęte organizacją nowej administracji, by ingerować w sprawy oświaty. Dzięki temu, przez pewien czas, nadzór nad szkolnictwem nadal sprawował Uniwersytet Krakowski, kontynuując tradycje Komisji Edukacji Narodowej. Sytuacja zmieniła się jednak radykalnie w 1801 roku. Zwierzchność nad szkołami średnimi, zwanymi odtąd gimnazjami, przejęły władze administracji ogólnej. Wprowadzono dalekosiężne reformy w treści nauczania, które miały na celu dostosowanie go do potrzeb zaborcy. Język niemiecki stał się podstawowym przedmiotem, obok łaciny, greki, historii Austrii, religii i moralności. Przedmioty matematyczno-przyrodnicze zostały okrojone, co świadczyło o priorytetach edukacyjnych narzuconych przez obcą władzę. Mimo tych zmian, szkoła nadal stanowiła ważne centrum edukacyjne, choć musiała adaptować się do nowych, często trudnych, realiów politycznych.

Era Stanisława Kostki Potockiego i Stanisława Staszica

Niezwykle ważny okres w historii szkoły przypada na lata 1816-1840. To wtedy, w 1816 roku, powołano do życia Szkołę Departamentową, która od 1819 roku funkcjonowała już jako Szkoła Wojewódzka w Kielcach. Była to pierwsza w pełni państwowa szkoła średnia na tym terenie, co oznaczało istotną zmianę w zarządzaniu i finansowaniu. Ten czas charakteryzował się liberalno-demokratycznym podejściem do oświaty, co było zasługą Stanisława Kostki Potockiego, który kierował pracami i dbał o wszechstronny rozwój szkolnictwa. Jego wizja nowoczesnej edukacji, otwartej na różne dziedziny wiedzy, była prawdziwym przełomem. Jednym z jego najbliższych współpracowników był wybitny polski uczony i działacz, Stanisław Staszic. Ich wspólne działania miały kluczowe znaczenie dla rozwoju szkoły, wprowadzając ją w epokę oświecenia i nowoczesności. To dzięki nim kielecka placówka stała się wzorcem dla innych szkół w regionie, promując naukę i postęp.

Czasy Narodowych Zrywów i Rusyfikacji

Po likwidacji Gimnazjum Gubernialnego w 1840 roku, szkoła przechodziła kolejne transformacje. W 1845 roku powstała Szkoła Wyższa Realna, a w 1862 roku – Gimnazjum Klasyczne. Był to okres, w którym Polska znajdowała się pod zaborami, a społeczeństwo dążyło do odzyskania niepodległości. Szkoła stała się miejscem wzmożonej aktywności patriotycznej, choć często odbywającej się w ukryciu. Niestety, ostatnie ćwierćwiecze XIX wieku przyniosło apogeum rusyfikacji szkolnictwa średniego. Ustawa „tołstojowska” z 1873 roku, wprowadzona przez władze rosyjskie, miała na celu całkowite upodobnienie systemu szkolnego w Królestwie Polskim do tego w imperium rosyjskim. Nauka została przedłużona do 9 lat, wprowadzono klasę wstępną, a klasę VII uczyniono początkowo dwuletnią. Celem tych zabiegów było podporządkowanie młodzieży kontroli zarówno w zakresie nauki, jak i pod względem sposobu życia, co miało stłumić wszelkie przejawy polskości. Mimo represji i ścisłego nadzoru, duch oporu nie zgasł. W 1905 roku doszło do pamiętnego strajku szkolnego, będącego odważnym wyrazem sprzeciwu wobec rusyfikacji i dążenia do nauki w języku ojczystym. Był to akt heroizmu, który pokazał siłę i determinację młodych Polaków.

Szkoła podczas I Wojny Światowej i w Polsce Niepodległej

Wojenne zawirowania początku XX wieku ponownie przerwały normalne funkcjonowanie szkoły. Po wkroczeniu wojsk austriackich do Kielc na przełomie 1915 i 1916 roku, nauka została wznowiona, choć w bardzo ograniczonym zakresie. Początkowo była to tylko jedna klasa I, licząca 42 uczniów. Jednak w roku szkolnym 1916/1917 szkoła miała już dwie klasy i 83 uczniów, co świadczyło o rosnącym zapotrzebowaniu na edukację. Okres odzyskania niepodległości przyniósł szkole dynamiczny rozwój. W roku 1922/1923 była już pełnym gimnazjum o 8 klasach, kształcącym ponad 250 uczniów. Był to czas odbudowy i kształtowania nowej polskiej tożsamości, a „Żeromski” odgrywał w tym procesie kluczową rolę. Niestety, spokój nie trwał długo. W 1939 roku, w związku z mobilizacją i zajęciem miasta przez Niemców, szkoły średnie w Kielcach nie podjęły nauki. Dyrektor Henryk Kuc, z niezwykłą odwagą i przewidywaniem, zdołał zabezpieczyć akta szkolne, część księgozbioru, cenniejszy sprzęt oraz sztandar szkoły, chroniąc je przed zniszczeniem. W czasie okupacji, mimo brutalności systemu, działało Tajne Gimnazjum i Liceum im. Stefana Żeromskiego, kontynuując misję edukacyjną w podziemiu, z narażeniem życia nauczycieli i uczniów. Było to świadectwo niezwykłej determinacji i miłości do ojczyzny, która wyrażała się poprzez dążenie do wiedzy.

Żeromski Dziś: Tradycja i Nowoczesność

Dziś I Liceum Ogólnokształcące im. Stefana Żeromskiego w Kielcach, którego obecna siedziba mieści się przy ulicy księdza Piotra Ściegiennego 15, to placówka, która z dumą kontynuuje swoją bogatą tradycję, jednocześnie patrząc w przyszłość. Dyrektorem „Żeromskiego” jest Waldemar Pukalski, a jego zastępczyniami: Jolanta Chojnecka i Dariusz Wojciechowski. Szkoła aktywnie angażuje się w rozwój osobowości uczniów, dążąc do osiągnięcia wysokiej kultury intelektualnej, połączonej z nowoczesną wiedzą, uniwersalnymi wartościami etycznymi, twórczym indywidualizmem i umiejętnością pracy zespołowej. Przygotowanie uczniów do życia w nowoczesnym świecie to jej nadrzędny cel, co podkreśla placówka na swojej stronie internetowej.

Jubileusz 300-lecia: Wyjątkowe Obchody

Rok 2024 to rok szczególny dla społeczności I Liceum Ogólnokształcącego im. Stefana Żeromskiego, ponieważ szkoła obchodzi swoje 300 lat istnienia. Jubileuszowe obchody to szereg wydarzeń, które celebrują bogatą historię i osiągnięcia placówki:

• Nowy sztandar: Podczas inauguracji roku szkolnego 2024-25 liceum otrzymało nowy sztandar, zaprojektowany przez doktora Jerzego Michtę. Dotychczasowy, który służył szkole przez minione 90 lat, stał się już cennym zabytkiem.
• Wyjątkowy mural: W listopadzie 2024 roku miało miejsce uroczyste odkrycie ekologicznego muralu na 300-lecie Szkoły. Dzieło wykonał Igor Kowalczyk, a spotkanie z twórcą Rafałem Olbińskim, światowej sławy artystą i absolwentem I Liceum Ogólnokształcącego, było prawdziwym świętem sztuki i pamięci. Inicjatorami pomysłu i autorami projektu złożonego do Kieleckiego Budżetu Obywatelskiego byli członkowie Stowarzyszenia Absolwentów I Liceum Ogólnokształcącego „Żeromszczacy”.
• Piękny polonez na 300 par: 2 kwietnia społeczność szkolna przeżyła wyjątkową uroczystość. Na placu przed Muzeum Narodowym w Kielcach, poloneza zatańczyło 300 par – uczniowie, absolwenci, nauczyciele i przyjaciele liceum. Ilość par symbolicznie nawiązywała do wieku szkoły, tworząc niezapomniane widowisko i symbol jedności. Prezydentka Kielc Agata Wojda podkreśliła, że „Mury tego liceum opuściło wielu znakomitych uczniów i uczennic, na całym świecie możemy spotkać absolwentki i absolwentów Żeromskiego. To przesłanie do uczniów, to szkoła ogromnych możliwości”.
• Bal Absolwentów: Kulminacją trwających obchodów 300-lecia będzie Bal Absolwentów, który odbędzie się 27 września 2025 roku w Grand Hotelu przy ulicy Sienkiewicza 78. Będzie to okazja do wspomnień, odnowienia dawnych znajomości i celebrowania wspólnej przynależności do społeczności „Żeromszczaków”. Absolwenci podkreślają, że „Lata, które przeżyliśmy w szkole, były fundamentem naszej edukacji i rozwoju osobistego. Nauczyciele, którzy nas inspirowali, przyjaciele, z którymi dzieliliśmy radości i smutki oraz wszystkie niezapomniane chwile są częścią tego, kim jesteśmy dzisiaj”.

Kluczowe Daty w Historii I LO im. Stefana Żeromskiego w Kielcach

Najczęściej Zadawane Pytania

P: Jaka jest najstarsza szkoła w Kielcach?
O: Najstarszą szkołą w Kielcach, a także w całym województwie świętokrzyskim, jest I Liceum Ogólnokształcące imienia Stefana Żeromskiego.

P: Kiedy powstało I Liceum Ogólnokształcące im. Stefana Żeromskiego?
O: Kamień węgielny pod budowę szkoły położono 25 kwietnia 1724 roku, a uczniowie rozpoczęli naukę we wrześniu 1727 roku.

P: Kto przyczynił się do powstania szkoły?
O: Powstanie szkoły jest ściśle związane z działalnością biskupa Felicjana Szaniawskiego, który był właścicielem Kielc i dbał o rozwój miasta oraz kształcenie młodzieży.

P: Jakie ważne postacie historyczne były związane ze szkołą w XIX wieku?
O: W XIX wieku kluczowymi postaciami dla rozwoju szkoły byli Stanisław Kostka Potocki, kierujący pracami w okresie liberalno-demokratycznego podejścia do oświaty, oraz jego bliski współpracownik Stanisław Staszic.

P: Czy szkoła działała podczas II wojny światowej?
O: Tak, mimo okupacji niemieckiej i oficjalnego zamknięcia, w czasie II wojny światowej działało Tajne Gimnazjum i Liceum im. Stefana Żeromskiego, kontynuując naukę w konspiracji.

P: Jakie wydarzenia są częścią obchodów 300-lecia szkoły?
O: Obchody 300-lecia obejmują m.in. otrzymanie nowego sztandaru, uroczyste odkrycie ekologicznego muralu, zatańczenie poloneza przez 300 par uczniów, absolwentów i przyjaciół szkoły, a także Bal Absolwentów, który odbędzie się 27 września 2025 roku.

P: Gdzie mieści się obecna siedziba I Liceum Ogólnokształcącego im. Stefana Żeromskiego?
O: Obecna siedziba szkoły mieści się przy ulicy księdza Piotra Ściegiennego 15 w Kielcach.

Historia I Liceum Ogólnokształcącego im. Stefana Żeromskiego w Kielcach to świadectwo niezwykłej siły ducha, determinacji i niezłomnego dążenia do edukacji. Od czasów panowania Augusta II, przez zrywy narodowe, lata rusyfikacji, aż po współczesność, szkoła ta kształciła pokolenia Polaków, wpisując się na stałe w historię Kielc i całego kraju. Jej trzystuletnia tradycja to nie tylko zbiór dat i wydarzeń, ale przede wszystkim opowieść o ludziach, którzy tworzyli i tworzą jej legendę. Dziś, w dobie nowoczesności, „Żeromski” pozostaje wierny swoim korzeniom, jednocześnie otwierając się na nowe wyzwania i kontynuując misję kształcenia przyszłych elit Polski. To placówka, która niezmiennie inspiruje, uczy i wychowuje, będąc dumą Kielc i symbolem polskiej edukacji.

Zainteresował Cię artykuł 300 lat Żeromskiego: Żywa Historia Kielc", "kategoria": "Edukacja? Zajrzyj też do kategorii Edukacja, znajdziesz tam więcej podobnych treści!